هرمونوتيک منطق فهم دين - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ١١

داده اند . بر اساس اين ديدگاه كه از ارگان هرمنوتيك فلسفي به شمار مي رود ، فهم معنا و مدلول متن تابع علايق ، پيش فرض ها و انتظارات مفسّر است كه از فرهنگ و شرايط حاكم بر زندگي او متأثر مي باشد . اين امر يكي از عوامل اساسي نسبي گرايي در تفسير متون خواهد بود و چنان كه اشاره شد ، با عقايد و باورهاي جزمي ديني ناسازگار است .
آنچه حساسيت اين چالش را مضاعف مي سازد ، اين است كه برخي دين پژوهان مسلمان اين ديدگاه هرمنوتيكي را پذيرفته و در فهم متون و تفسير آموزه هاي ديني به كار گرفته اند ؛ از اين رو ، بحث و تحقيق درباره مكاتب و ديدگاه هاي هرمنوتيكي براي متفكران ديني ، يك ضرورت به شمار مي رود .
٤ . در قلمرو فرهنگ و تفكر اسلامي ، دانشي مستقل و رشته علمي جداگانه اي به بررسي مسايل هرمنوتيك نپرداخته است ، ولي در شاخه هاي مختلف علوم اسلامي چون تفسير ، اصول فقه ، كلام و عرفان ، بحث هاي مهمي مطرح شده است كه بسياري از مباحث مهم هرمنوتيك را پوشش مي دهد . همه مباحث الفاظ اصول فقه به بحث هاي هرمنوتيك مربوط مي شود . مباحث مربوط به اصول و قواعد تفسير قرآن ، بحث محكم و متشابه و معاني باطني داشتن كلام خداوند نيز با مباحث هرمنوتيك ارتباط دارد . بحث هاي متكلمان درباره معاني صفات خداوند ، به ويژه صفات خبريه ، و طرح ديدگاه هايي در زمينه تنريه ، تشبيه ، تأويل و تفويض و توقف ، از سنخ بحث هاي هرمنوتيكي است . اين مطلب زمينه بحثي تطبيقي را درباره هرمنوتيك اسلامي و غربي فراهم مي سازد ، و از آن جا كه برخي دين پژوهان معاصر در جهان اسلام ، در تفسير كتاب و سنّت از اصول و مباني هرمنوتيك غربي پيروي مي كنند كه با اصول و مباني هرمنوتيك اسلامي تفاوت ها و ناسازگاري هايي دارد ، اين گونه بحث هاي تطبيقي از سطح بحث صرفا علمي فراتر رفته ، به ضرورت و رسالت ديني و كلامي تبديل مي شود .