کلمه عليا در توقيفيت اسماء - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٦٨

و آن كه فرموده است( : و شايد بعضى مردم جاهل) . . . ناظر به كلمات شيخ رئيس در فصل هفتم مقاله نهم الهيات شفاء است .

و آن كه فرموده است( : پس هر نام نيكو) . . . نتيجه بحث است كه در كمال درستى و استوارى است .

و آن كه فرموده است( : و در بعضى زبانهاى ديگر به عكس) چنان كه در زبان فرانسه ماه مؤنث است و خورشيد مذكر .

و آن كه فرموده است( : مثلا خداى تعالى در هيچ جا خود را به جسم و صورت و تخطيط وصف نكرده) صورت هندسه اى كه به معنى شكل است اطلاق آن بر حق سبحانه روا نيست , اما صورت معنويه چنانست كه جناب ثقه الاسلام كلينى قدس سره الشريف در اصول كافى روايت كرده است( : باسناده الى محمد بن مسلم قال سالت اباجعفر عما يروون ان الله خلق آدم عليه السلام على صورته ؟ فقال : هى صورة محدثة مخلوقة اصطفاها الله و اختارها على سائر الصور المختلفة فاضافها الى نفسه كما اضاف الكعبة الى نفسه , و الروح الى نفسه فقال : بيتى , و نفخت فيه من روحى ) ( اصول كافى معرب ج ١ ص ١٠٤ ) .

بر عارف به اسلوب و سياق كلام پوشيده نيست كه امام باقر عليه السلام در اين حديث اولا صدور( ان الله خلق آدم عليه السلام على صورته ) را از رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم قبول كرده است و تصديق فرموده است , و ثانيا متعرض به شرح و بيان آن شده است .

شيخ رئيس در دو جاى شفاء معانى صورت را بيان فرموده است : يكى در آخر فصل دهم مقاله نخستين طبيعيات آن ( ص ٢٢ ط ١ج ١ رحلى ) و ديگرى در فصل چهارم مقاله ششم الهيات آن . و بفرموده صدرالمتالهين در تعليقات الهيات شفاء : كسى امعان نظر در اين معانى كند مى يابد كه رجوع همه آنها به يك معنى است و هوكون الشيى ء بالفعل ( ص ٢٤٩ ط ١ ) . بلكه خود شيخ نخست در موضع دوم ياد شده فرموده است([ : و اما الصورة فنقول : قد يقال صورة لكل معنى بالفعل يصلح ان يعقل حتى تكون الجواهر المفارقة صورا بهذا المعنى .