کلمه عليا در توقيفيت اسماء - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٥١

وحدت شخصيه ذات مظاهر بودن حقيقت وجود به خوبى پى ببرى , مطلب روشن تر مى شود , و لكن بقول عارف رومى :

نكته ها چون تيغ پولاد است تيز *** گر ندارى تو سپر واپس گريز

لذا تعريفات گوناگون كه بعضى از متكلمان در بيان علم و اراده و كراهت و شوق و ميل كرده اند , و رد و ايراد بسيار بميان آوردند همه را بايد قبول و تصديق كرد كه آن تعريفات براى مراتب نازله درست است . مثلا اراده در مقام و مرتبه حيوانى چنانست كه آنان تعريف كرده اند . ولى اشتباه آنان اين است كه اين معنى اراده را مثلا با تمام حدود و خاصيت مرتبه اى آن مى خواهند به مراتب بالا ببرند , و دعوا و نزاع از اين انتقال بيجا برخاسته است , با اين كه لااقل در روايات مى خوانند كه خداوند از ممكنات مباينت دارد به بينونت صفت نه بينونت عزلت و اين صفت , نقص و حد است . حق تعالى توفيق فهم آيات و اخبار مرحمت بفرمايد : مناسب است كه به نكته هاى ٥٩ و ٧٩ و ٤٥٠ هزار و يك نكته رجوع بفرمائيد .

از آنچه تقرير شده است دانسته شده است كه اراده ازلى را از علم ازلى جدا انگاشتن چنان كه بسيارى از متقشفين مى پندارند نادرست است . ورود در تفصيل آن موجب خروج بحث از موضوع رساله مى شود , عاقل را اشاره كافى است .