کلمه عليا در توقيفيت اسماء - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤٩

شيخ اجل كسى اسماى مبتهج و لاذ و ملتذ را ناخوش دارد به جاى آنها اسم مرتاح را بكار برد .

مزيدا اين كه سخنى ديگر در اين مقام است كه بكار كمل اهل توحيد آيد و آن اين كه علامه قيصرى در شرح فص يعقوبى فصوص ابن عربى فرموده است([ : اعلم ان الالتذاذ و التالم من صفات الكون فاسناد هما الى الحق لاحد الطريقين : احدهما اتصافه بصفات الكون و مقام التنزل , و ثانيهما رجوع الكون و صفاته اليه , و اما باعتبار الاحدية فالكل مستهلك فيها . ( ص ٢٣٠ ط ١ ايران ) . ورود در بيان اين نكته بلند موجب خروج از موضوع رساله مى شود , اهل اشارت را كفايت است . و لكن در دنباله مطلب قبل و بيان آن گوئيم :

اطلاق اراده مثلا بر حق تعالى كه مريدش مى دانيم و مى خوانيم , مسلما اراده به معنى مستعمل در انسان مثلا نيست زيرا اراده بدين معنى مسبوق به تصورات عديده و در نظر گرفتن نفع و ضرر موضوع و امور ديگر است كه درباره بارى روا نيست . امام موسى كاظم عليه السلام فرموده است( : ارادته احداثه لاغير ) پس اراده را كه به حق تعالى نسبت مى دهيم بايد از حدود و نواقص مادى بشرى مبرا باشد .

به تحقيق , محبت مقسم علم و اراده و شوق و ميل است كه در هر عالمى به صورتى خاص ظاهر مى شود . و در حقيقت اراده را كه از انسان به خالق انسان برسانيم اعنى اراده را چون از ممكن بالا ببريم و به واجب برسانيم به صورت علم جلوه مى كند يعنى اراده به علم برمى گردد و علم و اراده يكى مى شود , و حق تعالى مريد است يعنى عالم است . لذا جناب شيخ اجل ابن سينا قدس سره در فصل هفتم مقاله هشتم الهيات شفاء مبرهن فرموده است كه( : فواجب الوجود ليست ارادته مغائرة الذات لعلمه , و لا مغائرة المفهوم لعلمه , فقد بينا ان العلم الذى له بعينه هو الارادة التى له) ( ج ٢ ط ١ رحلى ص ٥٠٧ ) .

و نيز صاحب اسفار در آخر فصل ششم موقف چهارم الهيات آن فرموده است( : . . . فاذن قد انصرح و اتضح ان كونه تعالى عالما و مريدا امر واحد من غير تغاير لا فى الذات و لا فى الاعتبار) ( ج ٣ ط ١ رحلى ص ٧٤ ) .