کلمه عليا در توقيفيت اسماء - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤١

باب ٧

اين باب در بيان اختصاص اطلاق سميع و بصير , در ميان قواى ظاهرى پنجگانه بر بارى تعالى است .

در ميان پنج قوه ظاهرى فقط سمع و بصر بر بارى تعالى اطلاق شده است . در قرآن مجيد , و كتب ادعيه , و روايات اهل بيت عصمت عليهم السلام سميع و بصير بسيار آمده است , و در همه رواياتى كه از خاصه و عامه به طرق مختلفه و صور متعدده در احصاى نود و نه اسم الهى ماثور است كه( ان لله تسعة و تسعين اسما من دعا بها استجيب له و من احصاها دخل الجنة ) اين دو اسم شريف آمده است , و با اين كه در احصاى بعضى از اسماى الهى اختلاف دارند در اين دو اسم متفق اند . و لكن در هيچ آيت و روايتى , و در هيچ دعاى ماثورى اسم لامس و ذائق و شام بر بارى تعالى اطلاق نشده است .

اين دو اسم عظيم اعنى سميع و بصير از اسماى حسنى و علياى حق جل و على , و از امهات سبعه اسمايند , كه آنها را ائمه سبعه اسماء نيز گويند , و عبارت از حى و عالم و مريد و قادر و سميع و بصير و متكلم اند . و حى امام ائمه است . و همچنين صفات آنها ائمه سبعه صفاتند كه عبارت از حيوة و علم و اراده و قدرت و سمع و بصر و كلام اند .

نگارنده گويد : آنچه در تدبير نظام و حفظ انتظام امور مردم براى سلطان حكيم مدبر لازم است تا آحاد اجتماع را در مسير كمال و خطه عدل وا دارد , و آنانرا از هرج و مرج و طغيان و تجاوز باز بدارد اين است كه بدانند سلطان به اوضاع آنها بصير و به احوالشان ناظر و بگفته هايشان سميع است .

و به عبارت ديگر آنچه در حفظ عدل و منع طغيان و عصيان اهميت بسزا دارد اين است كه اهل مملكت بدانند كه ملك به همه اقوال و احوال آنان سميع و بصير است ,