پاسخهاي استاد به نقدهايي بر کتاب مساله حجاب - المطهري، الشيخ مرتضى - الصفحة ٣٣ -           تاريخچه حجاب

صداى خودت را كاهش بده , ملايم كن , فرياد نكن در آيه ٣ از سوره حجرات مى فرمايد : ان الذين يغضون اصواتهم عند رسول الله اولئك الذين امتحن الله قلوبهم للتقوى يعنى آنانكه صداى خود را (( هنگام سخن گفتن )) در حضور رسول خدا ملايم مى كنند , يعنى فرياد بر نمى آورند , آنان كسانى هستند كه خداوند دلهايشان را براى تقوا آزمايش كرده است .

عبارت كتاب در اين بحث خالى از ابهام نيست , زيرا گاهى بصر را به معنى نگاه و گاهى به معناى ديده گرفته است نگاه , عمل چشم است و ديده خود چشم است به اعتبار عملى كه دارد تحقيق اين است كه بصر به معناى ديده است و ممكن است مجازا بر نگاه اطلاق شود پس اگر ابصار را در آيه به معناى ديدگان بگيريم غض به معناى كاهش دادن است حاصل آنكه يا در لغت بصر بايد تصرف كرد و يا در لغت غض اين در صورتى است كه (( من )) را براى تبعيض يا زائده بگيريم , ولى اگر (( من )) را براى ابتداء بگيريم تصرف در هيچيك از دو لغت لازم نمى آيد و متعلق غض , محذوف خواهد بود , يعنى يغضوا النظر (( اى ينقصوه )) مبتدء من ابصارهم .

نتيجه به هر حال يكى است , ولى مقصود متن اين است كه نسبت غض كه كاهش است به ديده از آن جهت داده شده كه منظور كاهش عمل اين عضو است , و اين لفظ به اين عضو به اعتبار عمل خاصش اطلاق مى شود , بر خلاف لفظ عين .

صفحه ١٤٠

عليهذا در آيه مورد بحث معناى يغضوا من ابصارهم اينست كه نگاه را كاهش بدهند يعنى خيره نگاه نكنند و به اصطلاح علماء اصول , نظرشان آلى باشد نه استقلالى .