خلافت اسلامى از دو منظر تنصيص و انتخاب - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٧
كسانى كه مى گشايند و مى بندند، آيا مقصود علما و دانشمندان هستند؟
يا مقصود حافظان حديث و راويان اخبارند؟
يا مقصود نظاميان و كسانى كه گشايش كشورها به دست آنهاست؟
يا گروه سياستمداران؟
اگر جانشينى پيامبر(صلى الله عليه وآله) از چنين كانالى مى گذرد; شايسته بود كه اين لفظ از جانب پيامبر تعريف شود.
٢. اگر واقعاً گزينش جانشين پيامبر(صلى الله عليه وآله) از طريق شوراست بايد واقعاً حد و حدود شورا از جهات مختلف، روشن شود:
١. چه كسانى حق عضويت در اين شورا را دارند؟ چه از نظر سنى و چه از علمى و تقوايى؟
٢. تعداد آنان چقدر بايد باشد؟ و حد نصاب چه اندازه است؟
٣. آيا گزينش اين افراد فقط بايد از مدينه منوره باشد يا حومه و مكّه و ديگر سرزمين هايى كه امكان دسترسى به آنهاست را نيز دربرمى گيرد؟
در مقام اختلاف در آرا، چه كسى بايد داورى كند؟ و راه حل اختلاف چيست؟ يا بر پايه اقل و اكثر است يا جهات ديگر؟
خلاصه اين نوع ابهامها حاكى از آن است كه اصلاً مسأله