نسبت به آفريدن طلب و اختيار حالت تساوى دارد و به اصطلاح در حدّ امكان باقى است براى خروج از دايره امكان فقط مرجح كافى است، يادآور مى شويم اين تخصيص صحيح نيست هم در علل طبيعى و هم غير طبيعى حاكم است، حتى فعل انسان نيز اگر تمام ابواب عدم به روى او بسته نشود تحقق نمى پذيرد و فرقى در اين قسمت بين افعال جوارحى مانند اكل و شرب و افعال جوانحى مانند طلب و اختيار نيست.

٧. پاسخ امام خمينى(قدس سره)

استاد بزرگوار حضرت امام در پاسخ به اين مشكل بيان مبسوطى دارند كه خلاصه آن را يادآور مى شويم و آن اين كه: نفس انسانى بالذات فاعل مختار است، بنابراين افعالى كه از نفس مستقيماً صادر مى شود، مانند تصوّر، تصديق به فايده و يا اراده همگى اختيارى هستند و ملاك اختيارى بودن آنها اين است كه نفس فاعل مختار بالذات مى باشد ديگر لازم نيست در اختيارى بودن اين امورى كه مستقيماً از انسان سر مى زد مسبوق به اراده باشد، بلكه كافى است كه نفس از آن نظر كه بالذات مختار است اين امور ذهنى و فكرى را بدون سبق اراده ايجاد كند.[١] اينك تفصيل جواب:

[١] لب الأثر فى الجبر و القدر، ص ٨٢، تقرير درس امام خمينى(قدس سره).