در اين مقاله آنجا كه- ادراكات فطرى مورد انكار قرار مى‌گيرد- معناى چهارم مقصود است- و همين معنا است كه- دكارت و پيروانش بان قائلند- و حسيون منكرند- ما با اينكه تصورات فطرى بمعناى چهارم را منكريم- بتصورات و تصديقات فطرى بمعناى اول- يعنى ادراكاتى كه تمام اذهان خواه و ناخواه- در آنها على‌السويه‌اند اعتقاد داريم- و راه آنرا در طى خود مقاله بيان مى‌كنيم- ولى تا آنجا كه ما تفحص كرده‌ايم- در فلسفه اروپا بين اين دو جهت تفكيك نشده- يعنى قائلين بتصورات فطرى به معناى اول- همانها هستند كه به فطريات بمعناى چهارم قائلند- و تمام كسانى كه منكر فطريات بمعناى چهارم هستند- منكر فطريات بمعناى اول نيز هستند- و آن دانشمندان چنين پنداشته‌اند كه- تصورات و تصديقات عمومى و يكسان- براى همه بشر راهى جز اينكه آنها را- خاصيت ذاتى عقل بدانيم ندارد- و اگر تصورات ذاتى عقل را انكار كنيم- چاره‌اى نيست از اين كه- تصورات عمومى و يكسان براى همه بشر را- نيز انكار كنيم- ولى در اين مقاله اين دو قسمت از يكديگر تفكيك شده- و در عين اين كه تصورات ذاتى عقل- فطرى بمعناى چهارم- مورد انكار قرار گرفته- تصورات و تصديقات عمومى و يكسان براى همه بشر- فطرى بمعناى اول اثبات شده- و راه آن نيز بيان گرديده- توضيح بيشتر در طى خود مقاله خواهد آمد- .

٤ ماديين جديد- خود را پيرو نظريه حسيون قلمداد مى‌كنند- و مدعى هستند كه- تمام عناصر اوليه فكر بشر- از مجراى يكى از حواس وارد ذهن شده است- و تمام محتويات ذهنى انسان را- همان عناصر حسى يا تركيب يافته- و تكامل يافته آن عناصر تشكيل مى‌دهد- .

اين جمله در كلمات ماديين- از انگلس تا لنين و استالين بسيار مكرر مى‌شود- دنياى سوبژكتيو ذهنى انكعاسى است- از دنياى اوبژكتيو عينى- .

ماديين كوشش مى‌كنند كه- تمام تصورات و مفاهيم را- از مجراى يكى از حواس توجيه كنند- على هذا تمام ايراداتى كه بر حسيون وارد است- مبنى بر وجود يك سلسله- عناصر بسيط ذهنى كه- از مجراى مستقيم هيچيك از حواس قابل توجيه نيست- بر ماديين نيز وارد است- بعلاوه يك سلسله ايرادات ديگر نيز وارد است- مبنى بر اينكه حسيون كه- فقط بحس تكيه كرده‌اند- حدود حس را فى الجمله تشخيص داده‌اند- و لهذا مسائل اولى را كه از راه حس و آزمايش عملى- قابل تحقيق نيست- از قلمرو مداخله خود خارج ساخته‌اند- و اظهار داشته‌اند كه- اين مسائل نفيا و اثباتا- از حدود قضاوت فكر بشر خارج است- ولى ماديين اين معنى را تشخيص نداده‌اند- حقيقت اينست كه- اگر كسى با نظريات