اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٢٣٢ - ٤-اعتبارات در مورد تساوى طرفين

ارتباط اعتباريات با حقايق مترتبه بانها
يا كيفيت ارتباط علوم مجعوله انسان با خواص واقعى وى

چنانكه در آغاز مقاله گفته شد- گفتگوى ما در علوم اعتباريه در سه بخش مى‌باشد- ١-كيفيت پيدايش علم اعتبارى از انسان- .

٢-كيفيت پيدايش كثرت در علوم اعتباريه انقسامات- .

٣-كيفيت ارتباط علوم اعتباريه با آثار واقعى و حقيقى- يعنى با اعمال خارجى وجود انسان- .

انسان با پيمودن اين سه مرحله خود را به حقائق- يعنى بخواص واقعى خود ارتباط داده- و بعبارت ديگر علوم ساخته خود را توسيط نموده- و با حقايق كمالى خود استكمال مى‌ورزد- .

بحثهائى كه تا كنون در اين مقاله انجام داده‌ايم- بدو مرحله اولى از اين سه مرحله بستگى داشت- اينك مى‌خواهيم كم و بيش در مرحله سوم- به اندازه ظرفيت اين مقاله به گفتگو بپردازيم- .

مقدمتا نظريات زيرين را بايد در نظر گرفت- .

١-تا آنجاى جهان ماده- كه پاى مشاهده و آزمايش خود را رسانيده‌ايم- و تا آنجا كه موجوداتى يافته‌ايم- و به بررسى پرداخته و بدست آورده‌ايم- هر موجودى داراى فعاليتى در دائره هستى خود بوده- و موجود غير فعال نداريم- .