اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٢٢٥ - ٣-رياست و مرئوسيت و لوازم آنها

اعتبار- و محيط تفهيم و تفهم خود معنى مى‌گردد

٣-رياست و مرئوسيت و لوازم آنها

چنانكه تامل كافى در روش جامعه‌هاى انسانى- حتى جامعه‌هاى مترقى امروزه بدست مى‌دهد- و همچنين تاريخ نقلى- از دوره‌هاى نسبتا نزديك زندگانى بشر- و وسائل ديگر تاريخى از دوره‌هاى دور و دراز- زندگى دسته جمعى انسان اولى نشان مى‌دهد- بمقتضاى قريحه و غريزه استخدام- افرادى كه در جامعه‌هاى ابتدائى از همه قويتر بوده‌اند- و خاصه آنانكه توانائى جسمى- و توانائى ارادى بيشترى داشته‌اند- همان گونه كه موجودات جمادى و نباتى- و حيوانى ديگر را مورد استفاده خود قرار مى‌داده‌اند- افراد ديگر جامعه را نيز استخدام مى‌كرده- و اراده خود را بانها تحميل مى‌نموده‌اند- يعنى وجود فعال خود را بزرگتر و وسيعتر مى‌ساخته- و در ميان افراد پراكنده نسبتى پيدا كرده‌اند- كه نسبت روان بتن يا بعبارت ساده‌تر- و شايد هم باستانى‌تر و كهنه‌تر- نسبت سر به بدن بوده باشد- زيرا چنانكه قرائن نشان مى‌دهد- انسان به اهميت سر در بدن- پيشتر از اهميت قلب در بدن پى برده- گذشته از اينكه بحسب حس نيز در ابتداء اجزاء- و بالاتر از همه مى‌باشد- و از اين روى نامگذارى اينگونه نسبتها را از سر گرفته‌اند- مانند سر نخ و سر راه و سر دسته- و سر لشكر و سر سلسله و جز آنها- .

و در نتيجه اين اعتبار لوازم طبيعى حقيقت اين نسبت- نسبت سر بهر يك از اعضاء فعاله و بمجموع بدن- از قبيل فرمانروائى جامعه- و انقياد دسته جمعى و انقيادهاى فردى- و يك سلسله مقررات و رسوم و آداب- كه مقام رئيس را نشان داده- و مظاهر احترام و تعظيم او