اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٢٢٠ - ١-اصل ملك
قسم دويم اعتباريات بعد الاجتماع
مفاهيم اعتبارى كه انسان اجتماعى امروزه- از قالب ذهن خود در آورده باندازهاى زياد است- كه شايد تميز و طبقهبندى و شمردن آنها- بالاتر از توانائى فكر بوده باشد- اگر چه همه آنها ساخته فكر و انديشه مىباشند- با اين همه پيوسته انسان بحسب پيشرفت اجتماع- و تكامل فكر خود مفاهيم تازهاى ساخته- و هر روز يك يا چند نمونه تازه- به معرض نمايش مىگذارد- و از همين جا نيز مىفهميم كه اگر به قهقرا برگشته- و بانسان اولى اجتماعى نزديكتر شويم- اين ساختههاى فكرى كمتر شده- و به ريشههائى كه محل انشعاب شاخهها هستند- نزديكتر خواهند گشت- .
از اين روى و براى اينكه اين مقاله- بيشتر از حد معينى از تفصيل را گنجايش ندارد- ما در اين جا اعتبارات بعد الاجتماع چندى- كه به منزله ريشههاى- ساير اعتبارات بعد الاجتماع مىباشند- مورد بحث و گفتگو قرار مىدهيم
١-اصل ملك
چنانكه از بحثهاى گذشته بدست آمد- ريشه اين اصل پيش از تحقق اجتماع محقق بوده- و آن همان اختصاص است- كه بعدها بصورت ملك تكميل شده- و داراى اثر خاصى- كه جواز همه گونه تصرفات بوده باشد گرديده- و اصل اختصاص يا اختصاص مطلق- در مورد بعضى تصرفات اعتبار پذيرفته- چنانكه مىبينيم در ملك ديگران مىتوانيم اختصاصاتى- امتيازات داشته باشيم- يا آنكه مىتوانيم اختصاصى در مواردى پيدا كنيم- كه مورد تعلق ملك نخواهد بود- مانند اختصاصات زوجيت و دوستى- و همسايگى و پدرى