اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ٢٠٥ - ٤-اصل استخدام و اجتماع
دستگاه- از اندازه بيرون بوده باشد مجهز است- و البته اين تجهيزات تجهيز تغذيه و توليد- بجز با اجتماع سر نمىگيرد- .
نظير اين وضع را در جانوران پستاندار ديگر غير انسان- و در بيشتر مرغان چون كبوتر و باز و مانند آنها- و همچنين جهاز توالد و تناسل را در بيشتر- يا همه جانوران زنده مىتوان يافت- .
ولى با در نظر گرفتن اينكه- غرض طبيعت و تكوين از اين تجهيزات- همان توليد و تغذيه و تنميه مىباشد- آيا راهى كه طبيعت براى تامين آرمان و هدف خود- براى انسان مشخص ميسازد همان اجتماع و تعاون است- يا اينكه انديشه استخدام را بمغز انسان وارد ميسازد- كه جنس نر و ماده و نوزاد و مادر- براى ارضاء قواى فعاله و پاسخ خواهش غريزى خود- باين كارها دست بزنند- مرد از روى خواهش غريزى خود- آميزش ويژهاى را از زن مىخواهد- و زن نيز كارى كه پاسخ دهنده همين كار است مىخواهد- نوزاد از پستان مادر رفع گرسنگى مىخواهد- و مادر نيز از نوزاد خالى كردن پستان از شير- و رفع ناراحتى كه در خود مىيابد مىخواهد- گواه اين سخن اينست كه اين تجهيزات در بيشتر- يا همه حيوانات همگانى و هميشگى كلى و دائمى نيست- زيرا تصور ندارد كه همه افراد از شير تغذى نمايند- و نيز همان طبيعت- كه انسان را به انجام اين گونه كارها دعوت مىكند- دعوت خود را با يك سلسله علوم و احساسات ادراكى- چون شهوت جنسى و اشتهاى تغذى- و عاطفه و رحم فعليت مىدهد- ولى همين احساسات را پس از چندى- نگاهدارى دير يا زود از دست انسان مىگيرد- ديگر مرد يا زن احساس تمايل جنسى را ندارند- ديگر انسان كه يك روز نام نوزاد داشت- شيفته پستان مادر نبوده- و خواب و بيدارى را با انديشه شير نمىگذراند- گذشته از اينكه دهانش نيز از دندان پر شده- و بسوى غذاى جويدنى هدايت