اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٩٧ - شاخههاى اعتباريات انقسامات
شده- و از اين روى ما مىتوانيم- با سير قهقرى بعقب برگشته- و به سر چشمه اصلى اين زاينده رود- اگر هم نرسيديم دست كم نزديك شويم- .
و همچنين با كنجكاوى در اجتماع- و افكار اجتماعى ملل غير مترقيه- كه اجتماعات و افكارى نسبتا ساده دارند- و يا بررسى اجتماعات ساير جانوران زنده- معلوماتى بدست آوريم- .
و همچنين در فعاليتهاى فكرى- و عملى نوزادان خودمان باريك شده- و ريشههاى ساده افكار اجتماعى- يا فطرى را تحصيل نمائيم- .
پس از اين مقدمه چنانكه گذشت- ساختن علوم اعتباريه- معلول اقتضاى قواى فعاله طبيعى- و تكوينى انسان مىباشد- و پر روشن است كه فعاليت اين قوا- يا پاره از آنها محدود و بسته باجتماع نمىباشد- مثلا انسان قواى مدركه- و همچنين جهاز تغذى خود را بكار خواهد انداخت- خواه تنها باشد و خواه در ميان هزار- آرى يك دسته از ادراكات اعتبارى- بى فرض اجتماع صورت پذير نيست- مانند افكار مربوط باجتماع ازدواجى- و تربيت اطفال و نظاير آنها- و از اينجا نتيجه گرفته مىشود- اعتباريات با نخستين تقسيم- بدو قسم منقسم مىشوند- ١-اعتباريات پيش از اجتماع- .
٢-اعتباريات بعد از اجتماع- .
البته معلوم است كه- افعالى كه متعلق قسم اول هستند- با هر شخص شخص قائمند- و افعالى كه متعلق قسم دوم مىباشند- با نوع مجتمع قائمند- البته نبايد فعل مشترك را به فعل اجتماعى اشتباه كرد- ما افعالى داريم- كه شخص فعل به شخص فرد قائم است