مثلا در مورد خوردن مثال گذشته- اگر چه متعلق بايد را سيرى قرار داده- ولى چون مى‌بيند سيرى بى بلعيدن غذا- و بلعيدن بى جويدن و بى به دهان گذاشتن- و به دهان گذاشتن بى برداشتن- و برداشتن بى نزديك شدن- و دست دراز كردن و گرفتن و...ممكن نيست- به همه غريزى شگفت انگيز حيوانات- يا حركات نوزاد انسان در آغاز تولد حركاتى انعكاسى- و خالى از شعور و قصد و اراده است- .

خود داروين در اثر ايراداتى كه بر نظريه‌اش- در باب غرائز حيوانات وارد كردند- از عقيده خود صرف نظر كرد- و به نظريه لامارك كه در بالا گفتيم گرائيد- .

دكتر ارانى در مقام توجيه حركات غريزى- همان نظريه لامارك را بالاخره انتخاب مى‌كند- وى در پسيكولوژى صفحه ١٨٢ مى‌گويد- رفتار موجود زنده با حركات بلا اراده- يعنى حركات انعكاسى شروع مى‌شود- و بعد از حركات انعكاسى حركات ارادى بوجود مى‌آيد- ولى ما بين اين دو نوع حركت يك نوع رفتار هست- كه كاملتر از حركت انعكاسى است- و مدت بيشترى دوام پيدا مى‌كند- ولى چون جامد است- و موجود زنده بر حسب اراده- در آن تغييراتى نمى‌دهد- ناقصتر از حركات ارادى است- اين نوع رفتار را حركت غريزى- يا بطور ساده غريزه مى‌نامند- مانند پرواز پروانه در اطراف شمع- لانه ساختن يك پرنده و غيره- مجذوب شدن پروانه بشمع غريزى اوست- غريزه بذكاء ارتباط ندارد و جبلى موجود است- مثلا اگر كاغذهاى مثلثى شكل- مقابل سوراخ كرم خاكى ريخته شود- حيوان با نهايت كم هوشى كه دارد- جديت مى‌كند- كاغذها را از طرف راس مثلث به لانه خود ببرد- اگر بوسيله ماشين از تخم مرغ جوجه تهيه كنيم- حيوان به مجرد خارج شدن از تخم راه ميرود- دانه مى‌چيند و حركات ديگر انجام مى‌دهد- شناختن خواص راس مثلث- يا مغذى بودن دانه ارزن را كسى به حيوان نياموخته است- ولى اين خاصيت بطور ارث در سلسله عصبى وى- از نسلهاى پيش باقى مانده است - .

پاسخ همانها است- كه در مقام رد نظريه لامارك گفتيم- و نيازى به تكرار نداريم- معلوم نيست كه اجداد كرم خاكى- كه از خودش كم‌هوشتر بوده‌اند- زيرا روى نظريه نشوء و ارتقاء حيوانات- يك سير تكاملى را طى مى‌كنند- چگونه خواص راس مثلث را دريافته‌اند- و بان عادت كرده‌اند- و بعد براى اعقاب خود بارث گذاشته‌اند- .