پس ناچار صورت ادراكى احساسى خود را- هم به فعل و هم به ماده و هم به خودمان مى‌دهيم- چنانكه بچه در نخستين روزهاى زندگى- هر چه به دستش مى‌آيد گرفته و به دهان مى‌برد- آنگاه چيزهاى خوردنى را خورده و آنچه نمى‌تواند نمى‌خورد- البته اشتهاى خوردن آنچه در جمادات ديده مى‌شود- يك نوع فعاليت مخصوص ديگر- كه عبارت است از تغذى و جزء خود كردن مواد خارجى- و رشد و توليد مثل كردن نيز ديده مى‌شود- و مثل اينكه يكدستگاه خودكار- كه خودش خودش را ترميم و اصلاح مى‌كند- و نقص خود را رفع مى‌كند- در درون اين دسته از موجودات گذاشته شده- و پس از مدتى بعلت مجهول و نامعلومى- كه هنوز هم نامعلوم است- اين دسته از موجودات- راه نزول و انحطاط را مى‌پيمايند و از بين مى‌روند- در دسته ديگر از موجودات- كه آنها را حيوان نام نهاده‌اند- علاوه بر آنچه در نباتات ديده‌اند- آنها را داراى شعور و ادراك و ميل و لذت يافته‌اند- كه كارهائى را بتحريك ميل- و راهنمائى شعور و انديشه انجام ميدهند- و در ميان آنها انسان را از لحاظ شعور و انديشه- داراى امتياز فوق العاده‌اى يافته‌اند- .

بديهى است كه مطالعات دانشمندان اوليه- در مورد هر يك از اين چهار قسمت موجودات- به آنچه امروز در دست بشر است- از زمين تا آسمان متفاوت است- معلومات بشر اوليه در مورد شناخت طبيعت بى‌جان- و طبيعت جاندار از نبات و حيوان و انسان- در مقابل معلومات بشر امروز صفر است- ولى در عين حال اين تقسيم و طبقه‌بندى كه در بالا گفته شد- كه با مقياس اختلاف موجودات- در نوع فعاليت در نظر گرفته شده- بقوت و استحكام خود باقى است- و از طرف همه دانشمندان برسميت شناخته شده- و هنوز هم دانشمندانى كه در مقام طبقه‌بندى- و درجه‌بندى علوم بر آمده‌اند- در درجه اول همين طبقه‌بندى مزبور را كه در موجودات است- ملاك درجه‌بندى و تقسيم علوم قرار داده‌اند- و البته اين طبقه بندى موجودات ناظر به اين جهت نيست- كه اين اختلافات از چه نقطه آغاز شده- و آيا از اول چنين بوده يا بعد پيدا شده- و اگر بعد پيدا شده به چه ترتيب بوده- و همچنين ناظر به اين جهت نيست- كه مبناى اين اختلافات چيست- آيا ماده بى‌جان يگانه عامل اصلى اين اختلافات است- يا چيز ديگرى هم در كار است- اين طبقه‌بندى فقط وضع فعلى موجودات را- در طرز فعاليت نمايان ميسازد- فرق بين فعاليت فيزيكى جمادات- و فعاليت حياتى نباتات از يكديگر- و همچنين فرق اين دو-