خيال پروريدن- و انس پديد آوردن را گذاشته- روز و شب ما با همين فكر و انديشه سپرى مى‌شود- و پس از چندى احساسات مهر و عشق- از افق هستى ما طلوع نموده- و يك بخش مهمى از انبوه ذرات انديشه ما را- بسوى خود جذب كرده- و همه اوقات ما با انديشه‌هاى مهرورزى- و تمايلات جنسى و جريانات دامنه‌دار زناشوئى- كه آن هم نه تمام ادراكات- بلكه قسمتى از ادراكات- كه ما آنها را ادراكات اعتبارى مى‌خوانيم- و اگر احيانا وارد قسمتهاى ديگر بشويم- بر سبيل مقدمه خواهد بود- در اينجا تذكر چند نكته لازم است- ١ همانطورى كه در مقدمه مقاله تذكر داديم- اصل كوشش براى حيات قانون عمومى موجودات زنده است- و گفتيم كه موجود زنده در يك كوشش دائمى است- و آن كوشش به طرف جلب نفع- و فرار از زيان متوجه است- البته فعاليت و كوشش دائم اختصاص به حيوان ندارد- نباتات بلكه جمادات نيز- در يك فعاليت دائم هستند- چه يك قطره و ذره بيكار نيست- و مى‌توانگفت وجود مساوى با فعاليت است- و موجود غير فعال نداريم- ولى آنچه بالاختصاص در باره حيوان گفته مى‌شود- يك نوع فعاليت مخصوص است- كه از آن به كوشش براى حيات- يا كوشش براى بقاء تعبير مى‌شود- يعنى كوشش حيوان در يك جهت و مسير معين است- و آن حيات و بقاء خود حيوان است- و بتعبير ديگر حيوان در يك فعاليت- و كوشش دائمى براى خود است- و همه كوششهاى حيوان- گرد يك نقطه مركزى مى‌چرخند- و آن حيات و بقاء خود حيوان است- و همين قانون حياتى است- كه تنازع بقاء را در حيوانات بوجود آورده است- و عن قريب آنجا كه از اصل استخدام سخن به ميان مى‌آيد- بحث مفصلترى در اطراف اين مطلب خواهد شد- .

٢ قبلا اشاره كرديم- كه حيوان بواسطه وضع خاص ساختمان بدنى- و جهازات طبيعى كه دارد- نيازمند است كه پاره‌اى از احتياجات طبيعى خود را- با ميانجى شدن انديشه- و اراده و ميل و لذت رفع كند- بر خلاف نبات كه وضع ساختمان وجوديش طورى است- كه نيازمند بميانجى شدن اين امور نيست- اكنون اضافه مى‌كنيم كه دقت و مطالعه- در حال حيوانات اين معنى را مى‌رساند- كه بموازات هر يك از آن احتياجات طبيعى- كه نيازمند بوساطت امور نفسانى مزبور است- در دستگاه نفسانى وى ميلها و غرائزى تعبيه شده- كه حيوان را به طرف