اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٤١ - ٢-اصل انطباق با محيط
٢-اصل انطباق با محيط-
موجود زنده در كوششى كه براى حيات مىكند- ناچار است خود را طورى مجهز بسازد- كه بتواند در محيطى كه هست بحيات خود ادامه دهد- و ترديدى نيست كه عوامل طبيعى- و شرايط ادامه حيات هميشه و همه جا يكسان نيست- بلكه مختلف و متفاوت است- اين اختلاف و تفاوت شرايط ادامه حيات- قهرا موجب اختلاف- و تفاوت احتياجات حياتى موجود زنده مىشود- يعنى ادامه حيات در هر محيطى- مستلزم مجهز بودن موجود زنده به وسايل- و ابزارها و تجهيزات مخصوصى است- كه احتياجات مخصوص آن محيط را رفع كند- .
علماء علم الحيات- و مخصوصا جانورشناسان در مطالعات خود- باين نكته برخوردهاند كه همواره با تغيير محيط- و تغيير احتياجات در وضع تجهيزات وجودى موجود زنده- تغييراتى حاصل مىشود كه با محيط- و احتياجات جديد متناسب است- اين تغييرات وجودى گاهى خود بخود- و پنهان از شعور موجود زنده وقوع پيدا مىكند- و گاهى آشكار- يعنى گاهى موجود زنده از روى علم و شعور- و اراده اين تغييرات را ايجاد مىكند- و گاهى بدون آنكه خود توجه داشته باشد- اين تغييرات و تجهيزات پيدا مىشود- چنانكه مثلا اگر انسانى را به ارتفاع زياد ببرند- خود بخود بر عده گلبولهاى قرمز خون وى افزوده مىشود- تا بتواند اكسيژن را كه در آن ارتفاع تقليل يافته- بمقدار كافى بخود جلب كند- همچنانكه در نباتات نيز كم و بيش اين اصل حكمفرما است- اين اصل بنام اصل انطباق با محيط خوانده مىشود- بسيارى از علماء حيوان شناسى پيدايش اعضاء- و جوارح و جهازات عجيب بدنى حيوانات را- روى همين اصل توجيه كردهاند- .
در اينكه وضع ساختمان وجودى موجود زنده- متناسب با احتياجات وى است- و هم در اينكه تغيير احتياجات- موجب تغييراتى در ساختمان وجودى موجود زنده- از لحاظ تجهيزات حياتى مىشود- و اين تغيير تجهيزات- همواره متناسب با رفع نيازمنديهاى حياتى است- و به طورى است كه موجبات ادامه حيات را فراهم مىسازد- علماء حيوان شناسى ترديدى ندارند- و از قديم هم كم و بيش توجهى باين مطلب شده- ابن سينا در كلمات خود- اشاراتى باين مطلب كرده است- ولى در اينكه علت حقيقى اين تغييرات- در ساختمان وجودى موجود زنده چيست- و هم در اينكه حدود اين تغييرات چقدر است- و موجود زنده تا چه اندازه قدرت دارد- كه فعاليت كرده خود را با محيط سازگار- و براى ادامه حيات آماده كند اختلاف است- بعضى علت اين تغييرات را- همان عوامل طبيعى محيط مىدانند- و بعضى خود احتياج را موجد و پديد آورنده مىدانند- و بعضى نيروى حياتى را