گاهى براى سه اصل نامبرده متافيزيك- و منطق وى نمانده و از ارزش ديرين خود افتاده‌اند- زيرا بموجب سازمان نامبرده- هر موجودى زيرا آنان مى‌گويند- هر پديده‌اى مجموع روابط- و مناسبات خودش است با ساير پديده‌هاى مجاورش- پس آنان نيز قبول دارند- كه هر پديده‌اى كه در صدد تحقيق روابط- و مناسبات آن باشند در فكر خودى دارد- كه شخص تحقيق كننده بدنبال تعيين روابط- و مناسبات همان خود پديده است- نه غير آن با ساير پديده‌ها- ماديين نيز بالفطره اعتراف دارند- كه فكر در هر چيز عين فكر در باره همه چيز نيست- و تحقيق علمى در باره هر پديده- عين تحقيق علمى در باره ساير پديده‌ها نيست- و اين خود اعتراف به اصل عينيت است- و همانطورى كه در متن بيان شده- عينيت به طورى لزوم عمومى با مفاهيم دارد- كه حتى سلب عينيت نيز بعينه مستلزم اثبات عينيت است- زيرا هر گاه شخص در صدد انكار عينيت برآيد- همان عين عينيت و خود او را مى‌خواهد نفى كند- نه چيز ديگر را- پس در فكر آنكسى كه در صدد انكار اصل عينيت برمى‌آيد- مفهوم عينيت همان مفهوم عينيت است نه چيز ديگر- .

انگلس در كتاب لودويك فويرباخ - [١]ديالكتيك را تعريف مى‌كند و مى‌گويد- كه آن عبارت است از علم قوانين حركت- چه در جهان خارجى چه در انديشه انسانى - آيا در فكر انگلس ديالكتيك ديالكتيك است- يا چيز ديگر- آيا آنگاه كه در صدد تعريف ديالكتيك است- ديالكتيك در فكر وى مثلا متا فيزيك است- و هزارها چيز ديگر- يا آنكه در فكر وى ديالكتيك فقط ديالكتيك است- .

ب روى قانون عمومى حركت و تغيير- تمام افكار و احكام ذهنى نيز در جريان و تغييرند- و هيچ فكر ارزش دائمى ندارد- و لهذا حقيقت موقت است- و هيچ فكرى از افكار حقيقى صحت مطلق و دائم ندارد- انگلس در كتاب لودويك فويرباخ مى‌گويد- باين ترتيب انسان براى هميشه- از خواستن راه حلهاى قطعى- و حقايق دائمى خوددارى مى‌كند- و متوجه جنبه محدود هر نوع معلوماتى مى‌باشد- كه اين معلومات تابع شرايطى مى‌باشد- كه در آن شرايط حاصل شده است در مقاله ٣ اثبات شد كه افكار- و ادراكات خصائص عمومى ماده را

[١] . Leudwic-Feuebach