چون افعال وى تعلق به ماده دارد- بايد صور علميه موادى را- كه متعلق افعال وى مى‌باشد داشته باشد- و بايد روابط خود را با آنها بداند- و اتفاقا تجربه نيز همين حدس را تاييد مى‌كند- ما ابتدائا متعلق مادى فعل را تميز داده- و سپس فعل را كه يكنوع تصرف- در ماده است انجام مى‌دهيم- اگر چه اين سخن فعلا خام بوده- و هر فعل ارادى چون با انديشه انجام مى‌يابد- قهرا از شعور حيوان مخفى نيست- يعنى حيوان به افعالى كه در ظاهر بدن وى- با مداخله اراده و انديشه انجام مى‌يابد آگاه است- و نيز چون هر فعل ارادى- براى غايت و منظورى انجام مى‌يابد- حيوان بايد بغايت فعل خود آگاه باشد- پس حيوان در كارهائى كه با مداخله اراده- و انديشه انجام مى‌دهد- بايد بخود آن افعال و بغايت- و نتيجه‌ايكه از آن افعال عايد حيوان مى‌شود آگاه باشد- بلكه چون افعالى كه حيوان بتحريك طبيعت انجام مى‌دهد- سر و كار با ماده‌اى از مواد خارجى دارد- يعنى آن افعال يكنوع تصرفاتى است- در ماده‌اى از مواد خارجى- بايد ماده متعلق فعل خود را نيز بشناسد- و بالاتر اينكه بعضى از افعال حيوان- تصرفاتى دقيق و پيچيده و صنعتى است- كه از طرفى اطلاع حيوان را- به كيفيت مخصوص اين عمل ايجاب مى‌كند- و از طرف ديگر مستلزم مهارت عملى حيوان است- از قبيل همه اعمال فنى و صنعتى انسان- و مانند اعمال غريزى شگفت انگيز حيوانات- و بالاخص حشرات كه در كتب حيوان شناسى مسطور است- و تعجب هر بيننده يا خواننده‌اى را بر مى‌انگيزد- پس هر فعل ارادى كه از حيوان سرمى‌زند- مستلزم انديشه‌ها و شناسائى‌هائى است- و لا اقل شناسائى خود فعل- و غايتى كه از آن فعل بايد منظور حيوان بوده باشد- .

علاوه بر اين افكار و انديشه‌ها كه گفته شد- هيچ فعل ارادى بدون آنها تحقق نمى‌پذيرد- به عقيده اين مقاله- يك رشته انديشه‌هاى اعتبارى نيز در كار است- كه در مقدمه هر فعل ارادى لازم است- على هذا هر فعل ارادى كه از حيوان سرمى‌زند- مسبوق بيك سلسله انديشه‌هاى حقيقى- و يك سلسله انديشه‌هاى اعتبارى است- حالا بايد يك نظرى كلى و اجمالى- باين دو قسمت انديشه‌هاى حيوان- كه مقدمه افعال وى است بياندازيم- و آنها را بدست آوريم- و ضمنا ببينيم هر يك از اين دو قسمت- تحت تاثير چه عواملى- و به چه ترتيبى براى حيوان پيدا مى‌شود- .