اصول فلسفه و روش رئاليسم - العلامة الطباطبائي - الصفحة ١٧٤ - طريق سير و سلوك فكرى در اعتباريات چيست
به شعبههاى گوناگون ديدن و پسنديدن- و شيفته شدن و برد و باختهاى مهر و بيوفائى- راز و نياز وصل و جدائى مىگذرد- و پس از آن اگر يك مرد سياستيم- رل سياست را در دست گرفته- و پيوسته مراقب سياست جهان بوده- و انديشهاى بجز پيروزى سياسى نداريم- و اگر يك فرد بازرگانيم- همه روزه سرگرم انديشه داد و ستد- و پرورش رفع نيازمندى طبيعت رهبرى مىكند- مثلا حيوان براى رشد و نمو به مواد غذائى احتياج دارد- كه از خارج بايد تهيه شود- بموازات اين احتياج طبيعى ميل به غذا- و لذت از خوردن آن در دستگاه نفسانى وى هست- و آن تمايل است- كه هيجان آميخته به لذتى در حيوان ايجاد مىكند- و حيوان براى ارضاء آن تمايل بجانب غذا حركت مىكند- و آنرا در اختيار دستگاه هضم قرار مىدهد- و يا آنكه در دستگاه طبيعت وى- جهاز ديگرى است بنام جهاز تناسل- و اين جهاز بقاء نوع حيوان را تامين مىكند- بموازات اين جهاز طبيعى در دستگاه نفسانيات حيوان- غريزه و تمايل مخصوصى هست- بنام غريزه جنسى و ميل جنسى- اين تمايل در موقعى كه جهازات طبيعى- آماده انجام دادن وظيفه خود براى بقاء نوع است- هيجانى در حيوان پديد مىآورد- و حيوان براى آنكه آن تمايل را ارضاء- و آن هيجان را تسكين دهد- بدنبال عملى كه اين نتيجه را مىدهد ميرود- .
خلاصه اينكه بموازات احتياجات طبيعت حيوانى- يك سلسله تمايلات و غرائز مخصوص در وجود حيوان است- كه وجود آن احتياجات را اعلام- و حيوان را وادار به تكاپو و جنبش مىنمايد- البته نمىخواهيم مدعى شويم- كه تمام تمايلاتى كه در وجود حيوان- و بالاخص انسان است بازاء يكى از احتياجات طبيعى است- زيرا تمايلاتى در وجود انسان هست- كه مبناى طبيعى نمىتوان براى آنها پيدا كرد- و آن تمايلات- نماينده يك احتياجات وجودى ديگرى در انسان است- علاوه بر احتياجات طبيعى- و هم در مقام بيان اين جهت نيستم- كه از تمايلات زيادى كه در وجود حيوان هست- كداميك از آنها اصلى و كداميك فرعى است- و اساس تمايلات حيوان و بالاخص انسان چيست- و شايد در اين مقاله جائى برسد كه در اطراف اين دو قسمت- كه از مهمات مسائل علم النفسى و فلسفى است بحث كنيم- بلكه مدعاى ما در اينجا اينست- كه بازاء هر يك از احتياجات طبيعى حيوان- كه از راه حركت و تكاپو- و جنبش حيوان بايد تامين بشود- تمايلات و غرائزى هست كه حيوان را وادار- و به طرف اعمالى كه نتيجتا آن