وددت الشّىء اذا تمنّيته وددت الرّجل اذا احببته ودّا و ودّا و ودادا و مودّة،و در آيت هر دو معنى محتمل است،هرگز تمنّاى خير نكنند براى شما[١٢٦-ر]و [١]هرگز به شما خير نخواهند.«من»تبيين راست، وَ لاَ الْمُشْرِكِينَ ،در محلّ جرّ است عطفا على «اهل الكتاب»و به معنى عطف است على«الّذين كفروا»و [٢]در محلّ رفع است،و نظير اين آيت در اعراب قوله تعالى: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُواً وَ لَعِباً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ الْكُفّٰارَ أَوْلِيٰاءَ [٣]... ،جز كه در اين آيت هر دو خوانده‌اند،هم جرّ و هم نصب،و در آيت ما جز جرّ نخوانده‌اند،و اگر به رفع خوانده بودندى [٤]در عربيت روا بودى،جز آن است كه قرائت موقوف بر سماع و روايت باشد.

أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ ،«ان»مع الفعل در تأويل مصدر است و محلّ او از اعراب نصب است بوقوع الودّ عليه.و مِنْ خَيْرٍ ،جار و مجرور در محلّ رفع است باسناد [٥]التّنزيل اليه [٦]،و تقدير چنين باشد كه:ما يودّ الكافرون [٧]من اليهود و النّصارى و المشركين تنزيل خير عليكم [٨]،«من»زيادت است و روا بود كه تبيين بود. مِنْ رَبِّكُمْ ،اين«من»ابتداى غايت است،و«من»اوّل براى تأكيد نفى آورد.

وَ اللّٰهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشٰاءُ ،و خداى-عزّ و جلّ-تخصيص كند به رحمتش آن را كه خواهد.و اصل«رحمت»نعمت باشد-چنان كه بيان كرده شده است-و مراد اين جايگاه به رحمت نبوّت است،يعنى خداى تعالى نبوّت [٩]و كتاب به آن‌كس دهد كه خود خواهد،براى آن‌كه اين معنى تبع مصلحت باشد،و مصلحت اقتضاى آن كرد كه نبوّت و رسالت به محمّد-صلّى اللّه عليه و آله-دهد،چه او بهتر و

[١] .مر:كه.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+او.

[٣] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٥٧.

[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:بودند.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:عبارت«الودّ عليه...باسناد»را ندارد.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:عليه.

[٧] .مج،دب،آج،لب،فق،مب:الكافرين.

[٨] .همۀ نسخه بدلها+و.

[٩] .مج،وز،دب،آج،لب،فق،مب:پيغامبرى.