روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٥ - ترجمه
و در احداثى كه در زمين افتادى و خواستى بودن آن را دروغها به اضافه [١]بردندى و با مردمان بگفتندى تا مردم اعتقاد كردندى كه شياطين غيب مىدانند.
چون سليمان را-عليه السّلام-به پيغامبرى بفرستاد خداى تعالى،و او را پادشاه كرد بر جنّ و انس و وحوش و طيور،او شياطين را بگرفت و آن كتابها از ايشان بستد و در زير سرير [٢]خود دفن كرد تا شياطين برآن راه نيابند.
چون سليمان از دنيا بشد،ديوى بيامد و بنى اسرايل را گفت:من شما را ره نمايم بر علم سليمان و آنچه سليمان به آن جنّ و انس را مسخّر كرد؟گفتند:بنماى.
گفت:زير سريرش [٣]بشكافى و در آنجا صندوقى يابى پر از كتاب.آن كتابها بردارى و كار بندى كه آن علم سليمان است.همچنان كردند و آن كتابها كه سليمان از ديوان بستده بود،همه سحر و جادوى و نيرنجات در آنجا نوشته،برداشتند و بديدند سحر بود،ازآنجا بيرون آوردند و در ميان مردمان خبر فاش گشت كه سليمان -عليه السّلام-پادشاه ساحر بود.
چون جهودان با رسول ما-عليه السّلام-در حقّ سليمان خصومت كردند و گفتند:
او ساحر بود،رسول-عليه السّلام-ايشان را زجر كرد،خداى تعالى تصديق رسول را و ردّ بر جهودان و برائت ساحت سليمان اين آيات فرستاد.
قوله: وَ اتَّبَعُوا مٰا تَتْلُوا الشَّيٰاطِينُ ،يقال:تبعه و اتّبعه و أتبعه بمعنى واحد پسروى كرد او را،فعل و افتعل به يك معنى آمد [٤]و بيان افعل به اين معنى قوله تعالى:
فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ بَغْياً وَ عَدْواً [٥]... ،و اتبع نيز آن باشد كه كسى را تبع كسى گردانند و چيزى از پى چيزى ببرد،كما قال تعالى: وَ أَتْبَعْنٰاهُمْ فِي هٰذِهِ الدُّنْيٰا لَعْنَةً [٦]... ،[و اين] [٧]متعدّى باشد به دو مفعول.«و اتّبعوا»،يعنى اليهود،پسروى كردند [٨]جهودان: مٰا تَتْلُوا الشَّيٰاطِينُ ،«ما»موصوله است[بمعنى] [٩]الّذي،آنچه شياطين مىخواندند،من التّلاوة بمعنى القراءة،يقال:تلوت القرآن تلاوة اذا قرأته،و اين قول
[١] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:به اضافتهاى دروغ.
[٢] .دب:سر.
[٣] .مب،مر:سرش.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[٥] .سورۀ يونس(١٠)آيۀ ٩٠.
[٦] .سورۀ قصص(٢٨)آيۀ ٤٢.
[٧] [٩] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٨] .همۀ نسخه بدلها+يعنى.