روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٢ - ترجمه

و در شاذّ خواندند:عوهدوا. عَهْداً نَبَذَهُ ،اى رماه،و«نبذ»انداختن باشد،و منه قوله:

فَنَبَذْنٰاهُ بِالْعَرٰاءِ [١]... ،و نبيذ از اينجاست،فعيل بود به معنى مفعول،و شاعر گفت:

نظرت الى عنوانه فنبذته كنبذك نعلا اخلقت من نعالكا
فَرِيقٌ مِنْهُمْ ،گروهى از ايشان،و آن احبار و رؤساى ايشان بودند.«منهم»، من اليهود. بَلْ أَكْثَرُهُمْ لاٰ يُؤْمِنُونَ ،«بل»اضراب را بود.حق‌تعالى براى تسليه [٢]رسول بازنمود كه اينان بيشتر ايمان نيارند تا دل عزيز او در بند ايمان ايشان نباشد.

وَ لَمّٰا جٰاءَهُمْ ،چون آمد به ايشان.مراد به ايشان جهودان عصر رسولند،و اگرچه رسول-عليه السّلام-مبعوث بود به ايشان و جز ايشان،و لكن براى قرينه حال تخصيص كرديم[به ايشان] [٣].

ابو مسلم گفت:روا بود كه مراد به رسول رسالت بود،چنان كه كثيّر گفت:

فقد كذب الواشون ما بحت عندهم بليلى و لا ارسلتهم برسول [٤]
و مراد نه مجىء شخص است،مراد قيام اوست به حجّتهاى خدا در اداى رسالت، و مراد به رسول محمّد است-صلّى اللّه عليه و آله. مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ،از نزديك خدا،يعنى به فرمان او و حجّت و آيات او[١١٨-پ]. مُصَدِّقٌ لِمٰا مَعَهُمْ ،صفت رسول است و آن‌كه او تصديق مى‌كند كتاب ايشان را،و اين بر سبيل تحريض است ايشان را بر ايمان به رسول-عليه السّلام-براى آن‌كه آن‌كس كه بيايد و كتاب ايشان را و پيغامبر ايشان را طعن نزند و تصديق كند اولى‌تر آن باشد كه او را تصديق كنند نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ ،فريق اى جماعة،و«من»تبعيض راست.

و مراد به اصحاب كتاب اين جا جهودانند. كِتٰابَ اللّٰهِ ،گفتند:مراد قرآن است كه ايمان نياوردند به آن و كار نبستند آن را.و گفتند:مراد تورات است كه در آنجا ذكر محمّد بود-صلّى اللّه عليه و آله-و نعت و صفات او.

وَرٰاءَ ظُهُورِهِمْ ،با پس پشت [٥]،كنايت است ازآن‌كه ترك كلّى كردند آن را و