روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٨ - ترجمه
سعت است،ما ايمان آوردمانى.
عمر گفت:به خداى بر شما كه بگوييد تا مقام جبريل از خدا كجاست و مقام ميكايل كجا؟گفتند:مقام جبريل بر راست است،و مقام ميكايل بر چپ،و از ميان ايشان عداوت است.و فريشتگان دست راست،دشمنان فريشتگان دست چپاند.
عمر گفت:دروغ مىگويى كه از ميان فريشتگان هيچ عداوتى نيست،و برخاست و بيرون آمد تا رسول را خبر دهد.جبريل آمده بود و اين آيات به رسول خداى آورده و او را خبر داده از آنچه ميان ايشان رفت [١].
سؤال كردند كه:وجه محاجّت و ظهور حجّت رسول بر جهودان چيست در اين آيه،و اين چه جواب است سخن ايشان را كه: فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّٰهِ جواب از اين آن است كه،معنى چنان است كه:اگر معادات شما با جبريل ازآنجاست كه او از آسمان به من پيغامها آرد و [٢]از خويشتن نمىآرد از نزديك خداى مىآرد و به فرمان او،پس اين عداوت با خداست شما را.
دگر آنكه:جبريل چنان كه به من آمد به موسى آمد،و آنچه به من آورد جنس آن و مانند آن به موسى-عليه السّلام-آورد و اگر آمدن او به من منع مىكند شما را از ايمان به من،چرا منع نكرد شما را از ايمان به موسى؟پس جبريل-عليه السّلام-آنچه آورد از خداى آورد. بِإِذْنِ اللّٰهِ ،در او دو قول است:يكى بعلم اللّه،و يكى بامر اللّه، به علم و فرمان خداى بود،و چون چنين باشد عداوت با رسولان خداى عداوت با خداى باشد.
و هركه [٣]دشمن خداى بود [٤]، مَنْ كٰانَ عَدُوًّا لِلّٰهِ ،[گفت:هركه دشمن خداى باشد] [٥]، وَ مَلاٰئِكَتِهِ ،و فريشتگان او، وَ رُسُلِهِ ،و پيغامبران او و جبريل و ميكال باشد، اگرچه ايشان گفتند:ما دشمن جبريليم و دوست ميكايل،خداى تعالى ايشان را تكذيب كرد و گفت:دروغ مىگويند كه ايشان دشمن هر دواند [٦]،دشمن جبريل دوست ميكايل نباشد،و لكن بر سبيل تعلّل ازآنكه ايمان نمىآرند اين به علّت كردهاند.
[١] .مر:رفته بود.
[٢] .همۀ نسخه بدلها+آن.
[٣] .مج،وز،دب،آج،لب،فق،مر:هركس كه.
[٤] .مب:«و هركه دشمن خداى بود»را ندارد.
[٥] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+چه.