روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٩ - ترجمه

حسبت بغام راحلتي عناقا و ماهى ويب غيرك من عناق [١]
يعنى آواز شتر مرا آواز بره‌اى [٢]پنداشتى.

بِكُفْرِهِمْ ،اكنون چون حق‌تعالى«اشربوا»،بر فعل ما لم يسمّ فاعله آورد،وجه آن بازنمود تا كسى گمان نبرد كه از فعل اوست،گفت:آن دوستى عجل [٣]با دل ايشان مختلط شده از كفرشان است.

آنگه رسول را-عليه السّلام-مى‌گويد: قُلْ ،بگو بِئْسَمٰا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمٰانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ،بد مى‌فرمايد شما را ايمانتان به آن،يعنى به دوستى عجل اگر شما مؤمنى بر زعم خود.

قُلْ إِنْ كٰانَتْ لَكُمُ الدّٰارُ الْآخِرَةُ ،سبب نزول آيت آن بود كه:جهودان-عليهم لعائن اللّه-دعاوى باطل كردند ازآن‌كه گفتند: نَحْنُ أَبْنٰاءُ اللّٰهِ وَ أَحِبّٰاؤُهُ [٤]... ،ما پسران خداييم و دوستان خدا،و ازآن‌كه گفتند: لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاّٰ مَنْ كٰانَ هُوداً أَوْ نَصٰارىٰ [٥]... ،كس به بهشت نخواهد شدن الّا آن‌كه جهود باشد يا ترسا،و ازآن‌كه گفتند: لَنْ تَمَسَّنَا النّٰارُ إِلاّٰ أَيّٰاماً مَعْدُودَةً [٦].

قديم تعالى به اين آيت بر ايشان ردّ كرد،و گفت:بگو كه اگر سراى آخرت، يعنى بهشت كه در جوار خداست [٧]،شما را خواهد بودن خالص،و هيچ‌كس را در آن نصيبى نيست. فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ ،پس اكنون تمنّاى مرگ كنى اگر راست مى‌گويى، براى آن‌كه آن‌كس كه قاطع باشد بر آنكه از اهل بهشت است،به هر حال تمنّا كند كه از سراى محنت و تكليف تحويل كند با بهشت.

و نيز آن‌كس كه او دوست خداى باشد،همۀ تمنّاى او آن بود كه با جوار خداى شود كه دوست به نزديك دوست بيارامد،چنان كه اميرالمؤمنين [٨]-عليه السّلام- به مرگ مبالات نمى‌كرد و مى‌گفتى:

و اللّه لا ابالي وقع الموت علىّ ام وقعت على الموت، به خدا كه باز بازنگيرم [٩]اگر من بر مرگ اوفتم،و اگر مرگ بر من اوفتد،و