روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٧ - ترجمه
حقتعالى كفر و عناد ايشان باز مىگويد كه چون ايمان بر ايشان عرض كنند و ايشان را دعوت كنند با ايمان به قرآن،گويند:ما ايمان به آن آريم كه بر ما فرود آمد،و [به] [١]آنچه وراى آن است و پس از آن است كافريم،يعنى آنچه جز آن است،چنان كه گفت: فَمَنِ ابْتَغىٰ وَرٰاءَ ذٰلِكَ [٢]،اى غير ذلك و سواه.و در وَ أُحِلَّ لَكُمْ مٰا وَرٰاءَ ذٰلِكُمْ [٣]،اى ما سواه.
وَ هُوَ الْحَقُّ ،و قرآن حقّ است و درست است. مُصَدِّقاً لِمٰا مَعَهُمْ ،به راستدارنده آن را كه با ايشان است،يعنى تورات.و نصب او بر حال است. قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيٰاءَ اللّٰهِ ،اكنون اى محمّد جواب ايشان بازده و بگو كه:«لم»،چرا.
«لام»،حرف جر است كه بر«ما»ى استفهاميّه در شده [٤]است،و«الف»از او بيفگنده [٥]،و«ميم»مانده،و حروف جارّه چون در«ما»ى استفهام شود،«الف» از او بيفتد [٦]و به فتحه اكتفا كنند،چنان كه:«فيم»و«بم»و«لم»و«عمّ»و «علام» [٧]،في [٨]قوله تعالى: بِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ [٩]،و: عَمَّ يَتَسٰاءَلُونَ [١٠]،و: فِيمَ كُنْتُمْ [١١]... ،المعنى لما ذا،براى چه پيغامبران را مىكشتى، مِنْ قَبْلُ ،اى من قبل هذا،پيش از اين،چنان كه بيان كرده شد در حذف مضافاليه از [١٢]لفظ، إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ بالتّورية،اگر به تورات ايمان دارى،چه در تورات نوشته است كه:كشتن پيغامبران حرام است.
وَ لَقَدْ جٰاءَكُمْ ،«واو»،حرف عطف است،و«لام»تأكيد را [١٣]،و«قد»، تحقيق را.موسى،به شما آورد بيّنات [١٤]و دلالات روشن و حجّتهاى ظاهر،و شما پس از آن گوساله به معبود خود گرفتى. وَ أَنْتُمْ ظٰالِمُونَ ،«واو»حال راست،و شما در آن حال ظالم و بيدادگر بودى بر خود-برآن تفسير كه بداديم.
[١] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٢] .سورۀ مؤمنون(٢٣)آيۀ ٧.
[٣] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٢٤.
[٤] .مج،وز،فق،مب،مر:آمده.
[٥] .همۀ نسخه بدلها+اند.
[٦] .مر:بيفتاد.
[٧] .آج:على م.
[٨] .وز+نحو.
[٩] .سورۀ نمل(٢٧)آيۀ ٣٥.
[١٠] .سورۀ نبأ(٧٨)آيۀ ١.
[١١] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٩٧.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها:در.
[١٣] .همۀ نسخه بدلها:راست.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها:بالبيّنات.