روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥١ - ترجمه

-جلّ جلاله-كه او به بركت آن احياء موتى كردى و خداى را به آن نام بخواندى، خداى تعالى آنچه خواستى بدادى و اظهار معجزات كردى بر دست او.

ابن زيد گفت:مراد انجيل است،چه انجيل روح او بود چنان كه قرآن روح محمّد بود-عليه و آله السّلام.

و روح در قرآن بر معانى مختلف آمد:روح،روح آدمى و جانوران است كه او شرط است در وجود و بقاى حيات،و آن از جمله بنيه است في قوله تعالى:

وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي [١] .

و آن نفس متردّد باشد كه تا تردّد آن بود حيات بماند،و چون نباشد حيات بنماند،و منه

قول النّبى-عليه السّلام: الارواح جنود مجنّدة فما تعارف منها ائتلف و ما تناكر منها اختلف، يعنى ذوى الارواح.

مراد به ارواح در خبر ذوى‌الارواحند على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه،كقوله تعالى: وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ [٢]... ،و اين از باب فعل و فعل باتّفاق المعنى [٣]باشد اعني روح در اين قسمت ريح بود جز كه تا در هوا بود ريح خوانند او را،چون به حيوانات پيوندد روحش [٤]خوانند.

و روح به معنى وحى آيد في قوله تعالى: يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلىٰ مَنْ يَشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ [٥]... ،و روح قرآن است في قوله: وَ كَذٰلِكَ أَوْحَيْنٰا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنٰا [٦]... ،على احد الاقوال.

و روح جبريل است-عليه السّلام-في قوله: قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ [٧]... ،و روح عيسى است[١١٢-پ]في قوله: وَ كَلِمَتُهُ أَلْقٰاهٰا إِلىٰ مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ [٨]... ،و روح نام فرشته‌اى است كه روز قيامت به يك صف بايستد و فريشتگان به يك صف في قوله تعالى: يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلاٰئِكَةُ صَفًّا [٩]... ،و روح به معنى