كبرى و اعظم و عظمى،و اقصى و قصوى و ادنا و دنيا. بِالْآخِرَةِ ،به سراى بازپسين، يعنى دنيا بستانند و آخرت از دست رها كنند. فَلاٰ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذٰابُ ،سبك نكنند از ايشان عذاب را.

خداوند-جلّ جلاله-در اين آيت تهديد كرد آنان را كه اقبال كنند بر دنيا و براى طمع دنيا و حطام او دست از آخرت و عمل صالح بدارند،و دين به دنيا بفروشند،و حيات باقى به حيات فانى بدل كنند به عوض راحت اندك،ايشان را عذاب [١]بى‌كرانه باشد،كأشدّ ما يكون من العذاب،بى بى‌آنكه از ايشان تخفيفى كنند، و نه كس ايشان را ياور و ناصر بود يا شفاعت كند.

و آيت خاصّ است در حقّ جهودانى كه ذكر ايشان در آيات مقدّم برفت.حق‌تعالى بازنمود كه:آن‌كه ايشان را حمل كرد كه چنين كنند [٢]،حبّ دنيا بود و از جهت اين [٣]گفت رسول-عليه السّلام-

حبّ الدّنيا رأس كلّ خطيئة، و گفت:

اشقى الأشقياء من باع دينه بدنياه و اشقى منه من باع دينه بدنيا غيره ،گفت:شقى‌ترين اشقيا آن است كه دين به دنيا بفروشد،و از او شقى‌تر آن است كه دين خود به دنياى غيرى بفروشد.

وَ لَقَدْ آتَيْنٰا مُوسَى الْكِتٰابَ ،ما بداديم موسى را كتاب،يعنى تورات. وَ قَفَّيْنٰا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ ،يعنى اتبعنا من القفا،يقال:قفاه يقفوه اذا تبعه،و قفّاه غيره اذا اتبعه،قال اللّه تعالى: وَ لاٰ تَقْفُ مٰا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ [٤]... ،قال اميّة بن ابى الصّلت:

قالت له اخته [٥]قصّيه عن جنب و كيف تقفو و لا سهل و لا حزن
وَ آتَيْنٰا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰاتِ ،و عيسى [٦]مريم را آيات و معجزات داديم از آنچه در سورت آل عمران و در سورت[١١٢-ر]المائدة مى‌گويد از احياء موتى و ابراء اكمه و ابرص،و خبر دادن ايشان را به آنچه خورده بودند و ذخيره كرده بودند و بيّنه،از بيان باشد،و براى آن گواه را بيّنه خواند في

قوله-عليه السّلام: البيّنة على

[١] .مر:عذابى.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:كردند.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:و از اين كار.

[٤] .سورۀ بنى اسرائيل(١٧)آيۀ ٣٦،همۀ نسخه بدلها+اى لا تتبّع.

[٥] .اساس:لاخت له،با توجّه به نسخۀ دب،تصحيح شد.

[٦] .آج،لب،فق،مب،مر+پسر.