روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٠
وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللّٰهِ إِذٰا عٰاهَدْتُمْ [١].
آنگه گفت:به عهد من وفا كن تا [٢]به عهد تو وفا كنم في قوله: أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ [٣].
آنگه بازنمود كه مرا مردانى هستند كه به عهد وفا كنند في قوله: رِجٰالٌ صَدَقُوا مٰا عٰاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِ [٤].
آنگه گفت:از من وفادارتر به عهد كه باشد؟في قوله: وَ مَنْ أَوْفىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللّٰهِ [٥].
آنگه خليل خود را به وفاى عهد بستود في قوله: وَ إِبْرٰاهِيمَ الَّذِي وَفّٰى [٦]،آنگه اميرالمؤمنين -على را به وفا به نذر بستود في قوله: يُوفُونَ بِالنَّذْرِ [٧].
آنگه مؤمنانى را كه به عهد وفا كنند بستود في قوله: بَلىٰ مَنْ أَوْفىٰ بِعَهْدِهِ وَ اتَّقىٰ [٨].
آنگه تخصيص كرد جماعتى را كه موصوفند به صفات كمال ايمان و از جملۀ آن وفاى به عهد في هذه الآية بقوله: وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذٰا عٰاهَدُوا... ،مدح كرد در اين آيت آنان را كه به عهد وفا كنند،اگر عهد با خداى كنند و اگر با يكديگر،و چون وعده دهند [٩]انجاز كنند [١٠]،و چون سوگند خورند به راست كنند،و چون نذر كنند به جاى آرند،و چون گويند راست گويند،و چون امانت به ايشان دهند ادا كنند و خيانت نكنند.
و انس روايت كند از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:
لا ايمان لمن لا امانة له، گفت:ايمان نباشد آن را كه امانت نباشد [١١].
و لا دين لمن لا عهد له، و دين نباشد او را كه [١٢]عهد نباشد.
[١] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ٩١.
[٢] .دب،آج،لب،فق،مر+من.
[٣] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٤٠.
[٤] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٢٣.
[٥] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ١١١.
[٦] .سورۀ نجم(٥٣)آيۀ ٣٧.
[٧] .سورۀ دهر(٧٦)آيۀ ٧.
[٨] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٧٦.
[٩] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:وعده كنند.
[١٠] .دب،آج،لب،فق،مب:آنچنان كنند،مر:به جاى آرند.
[١١] .مر:نداشته باشد.
[١٢] .مج،وز،دب،آج،لب،فق:نباشد آن را كه او را،مب،مر:نباشد آن را كه.