لو لا انّ [١]السّؤال يكذبون ما قدّس من ردّهم [٢]، اگر نه آنستى كه سائلان دروغ مى‌گويند،توفيق ندادندى آن [٣]را كه ايشان را رد كردى،و اگر سائل را هيچ حقّى نيست جز آن‌كه [٤]كشف حال خود كند در پيش تو و آبروى خود بريزد و در مقام مذلّت بايستد خود كفايت است [٥].

در خبر است كه:يك روز اعرابى‌اى آمد تا بر اميرالمؤمنين [٦]-عليه السّلام-سؤال كند.اميرالمؤمنين گفت:يا اعرابى!چيزى دانى [٧]نوشتن؟گفت:آرى.گفت:

اكتب حاجتك على الارض لئلاّ ارى ذلّ السّؤال في وجهك، حاجت خود بر زمين بنويس به چيزى و سؤال مكن تا مرا ذلّ سؤال در روى تو نبايد ديدن،و هر عطا [٨]كه از پس سؤال بود به بهاى آبروى سائل بر نيايد،چنان كه شاعر گويد:

ما اعتاض باذل وجهه بسؤاله عوضا و لو نال الغنى بسؤال
و اذا السّؤال مع النّوال و زنته [٢٠٦-پ]رجح السّؤال و خفّ كلّ نوال
و اذا ابتليت ببذل وجهك سائلا فابذله للمتكرّم المفضال
انّ الكريم اذا حباك بموعد اعطاكه سلسا بغير مطال
وَ فِي الرِّقٰابِ ،مفسّران خلاف كردند.بعضى گفتند:مراد بندگانند كه در رنج و سختى باشند [٩]كسى ايشان را بخرد و آزاد كند،و اين قول سعيد جبير و قتاده است.

و در خبر است كه رسول-عليه السّلام-گفت:هركه او بنده‌اى آزاد كند خداى تعالى به هر عضوى از او عضوى از اين [١٠]از آتش دوزخ آزاد كند.و قول بيشتر مفسّران برآن است كه:مراد مكاتبانند كه خويشتن را بازخريده [١١]باشند و بها نداده يا تمام نداده، ايشان را يارى بايد دادن بر فكاك گردنشان [١٢]از بند بندگى،و از زكات نيز نصيبى به ايشان بايد دادن چنان كه در آيت زكات هست.

[١] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها+گفت.

[٣] .دب:او.

[٤] .مج،وز:چنان كه.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:بودى.

[٦] .آج،فق،مر+على.

[٧] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:توانى.

[٨] .فق:و نيز عطائى،ديگر نسخه بدلها:و نيز عطا.

[٩] .وز:باشد.

[١٠] .دب،آج،فق،مر:از تن او،مب:از آن مولاى.

[١١] .مج،وز:به آن.

[١٢] .مر:خلاص كردنشان.