و در طافى خلاف نيست فقها را،و آن آن بود كه در آب بميرد و بر سر آب آيد، و اگر دام در دريا افگند يك شبانروز و آنگه بر آرد [١]،بعضى مرده باشند و بعضى زنده،اگر تميز تواند كردن ببايد كردن،و اگر طريق نباشد به تميز آن‌همه حلال بود.

اما جنين شتر و گاو [٢]و گوسبند چون تمام خلق باشد و موى بر آورده بود،چون شكم مادر بشكافد او را مرده يابد روا بود،كه كشتن مادر كشتن اوست،و اين مذهب جملۀ فقهاست مگر ابو حنيفه كه او گويد:بايد كه از شكم مادر زنده بيرون آيد،آنگه بكشند [٣]او را تا حلال باشد.

و از فقها كس اعتبار تمام خلقى نكرد مگر مالك كه در اين مسئله موافق ماست.

امّا انتفاع به روغن مرده به هيچ حال [٤]نشايد،و حرام است.و از رسول -عليه السّلام-پرسيدند كه:در كشتى شايد ماليدن؟نهى كرد و گفت:نشايد.

امّا پوست مردار به نزديك ما حرام بود و پليد باشد و به دباغه پاك نشود،و به نزديك فقها به دباغه پاك شود،و آنچه[١٩٨-پ]از مردار پاك بود و حلال باشد انتفاع به او پشم است و موى و پر [٥]،چون ببرّند [٦]و بنه‌كنند [٧]و استخوان [٨]است و دندان و سم و سرو و هرشه و شير و خايه چون پوست بالايين پوشيده باشد،و چون نباشد نشايد.

و به نزديك ابو حنيفه پوست خوك به دباغه پاك نشود و به نزديك شافعى پوست سگ و خوك.و به نزديك مالك انتفاع و تصرّف در چنين پوستها روا باشد مگر نماز كه نشايد كردن بر او.

و مذهب ليث آن است كه:پيش از دباغت بشايد فروختن چون بگويد كه مردار است.

و مالك گفت:استخوان [٩]مرده پاك نباشد و انتفاع به او روا نباشد،و به موى و پشم روا باشد.و مذهب ليث سرو و سم پاك است و باقى نه،و شافعى استخوان [١٠]و

[١] .مج،دب:بردارد.

[٢] .مج،وز،آج،لب،فق،مب،مر:گاف/گاو.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:بكشد.

[٤] .مر:وجه.

[٥] .مب:موى و وبر(كرك)،ديگر نسخه بدلها موى وبر.

[٦] .مج،وز:نبرند.

[٧] .بنه‌كنند/بنكنند،دب،آج،لب،فق،مب،مر:بيفگنند.

[٩] [٨] .وز،مج،دب،آج،لب،فق،مب:استخان.

[١٠] .وز،آج،لب،فق،مب:استخان.