روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٩ - ترجمه

بني عمّنا لو كان امرا مدانيا
المعنى لعفونا عنه[١٩١-پ]و تقدير جواب در آيت چنين بود: وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذٰابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً ،لرأوا امرا عظيما،او لعلموا ما صاروا [١]اليه او لعلموا [٢]أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً ،چنان كه تقدير آيت ديگر چنين است: وَ لَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبٰالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتىٰ [٣]... لكان هذا القرآن، و معنى آيت چنين بود بر قرائت آنان كه به«تا»خوانند كه:اگر تو بينى يا محمّد آنان را كه ظلم كردند يعنى كافران را.و اگر حمل كنند بر عموم اولى‌تر بود،اعنى كافران را و ظالمان را آنگه كه ايشان عذاب ببينند،يعنى آنگه كه ايشان عذاب يابند و به عذاب خداى رسند.

و رؤيت،به معنى وجدان است،آنگه [٤]كه عذاب با ايشان نمايند.بر قرائت ابن عامر:لعلمت أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً ،بدانى كه همۀ قوّت و قدرت بر ايشان خداى [٥]راست،و آن معبودان ايشان از ايشان هيچ غنايى [٦]و دفعى نتوانند كردن.و بر قرائت آن‌كس كه به«يا»خواند،معنى آن باشد كه:اگر بينند ظالمان آنگه كه عذاب بينند-يعنى روز قيامت.

و معنى رؤيت اوّل علم باشد،و رؤيت دوم به معنى وجدان و وصول بود.اگر بدانند ظالمان وقت رسيدن ايشان به عذاب خداى كه همه قوّت و قدرت خداى راست بر ايشان،و ايشان را و معبودان ايشان را هيچ قوّت و منعت [٧]نيست،لرأوا امرا منكرا، او لعلموا [٨]علما يقينا لا يعتريه [٩]شكّ و لا يعترضه شبهة،كارى منكر بينند آن روز يا علمى ضرورى حاصل آيد ايشان را،و اين جواب«لو»است كه گفتيم محذوف است.

و يعقوب و ابو جعفر،و در شاذّ حسن و قتاده و شيبه و سلام خوانند: أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً ،و«انّ اللّه»،به كسر«الف»فى الموضعين جميعا.و باقى قرّاء به فتح