روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥١ - ترجمه
وَ بَشِّرِ الصّٰابِرِينَ، اَلَّذِينَ إِذٰا أَصٰابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ -الآية،صادق گفت-عليه السّلام:همه [١]در حقّ او آمد چون خبر برادرش جعفر آوردند از مؤته،او بشنيد گفت: إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ رٰاجِعُونَ .گفتند:كس نگفته بود پيش [٢]او،حقتعالى گفت:من سنّت كردم تا از پس او هر مصيبت زده [٣]به او اقتدا كند در اين گفتن.
أُولٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوٰاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ ،اگر آيت بر قول اوّل حمل كنند كه مراد عامّۀ امّتاند.حقتعالى مىگويد:چو [٤]كسى را مصيبتى رسد،او اين كلمه [٥]گويد،صلوات من بر او باد،اى سبحان اللّه!تو در حقّ او لفظ صلوات روا ندارى،در حقّ خود روا دارى،اگر تو به نوعى مصيبت رسيدهاى،او به انواع مصيبت رسيده است،منها،از آن جمله يكى آنكه چو [٦]تو رعيّت دارد كه آنچه در حقّ خود از خدا روا دارى در حقّ او [٧]روا ندارى [٨]،اگر تو در اين معنى مصيبى او بارى به تو مصاب است.و اگر آيت خاصّ است،خود صلوات خاصّ است به مستحق و اهلش،چه مستحقّ آن لفظ جز او و فرزندان او كس نيست،چه شاعر در حقّ ايشان مىگويد:
مطهّرون نقيّات جيوبهم
تجرى الصّلاة عليهم اينما ذكروا
من لم يكن علويّا حين تنسبه
فما له في قديم الدّهر مفتخر
اللّه لمّا برا خلقا و انشأه
صفّاكم و اصطفاكم ايّها البشر
فانتم الملأ الاعلى و عندكم
علم الكتاب و ما جاءت به السّور
ابيات حسن هانى راست در [٩]علىّ بن موسى الرّضا،چنين ابيات و مانند اين در دولت بنى اميّه و بنى العبّاس مىگفتند،و كس منكر [١٠]نبود آن را،و تو منكر باشى، همانا در نصب از ايشان بيشترى [١١]! وَ أُولٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ،هم اوست بيانش: إِنّٰا هَدَيْنٰاهُ السَّبِيلَ [١٢]... ،در سورت هل اتى كه به اتّفاق در شأن اوست،و قوله:
[١] .اساس:به صورت«هم»نيز خوانده مىشود.
[٢] .مب،مر+از.
[٣] .آج،لب،فق،مب،مر:رسيده.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:چون.
[٥] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:كلمات.
[٦] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:چون.
[٧] .دب،آج،لب،فق،مر+از خود.
[٨] .مر:روا دارى.
[٩] .مر+شأن.
[١٠] .مر:مانع.
[١١] .مر:بيشتر باشى.
[١٢] .سورۀ دهر(٧٦)آيۀ ٣.