روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٦ - ترجمه

قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاٰةِ ،حق‌تعالى گفت:من [١]بندگان خود را به ذكر و شكر خود امر كردم [٢]،و وعده دادم [٣]ايشان را [٤]ذكر خود بر ذكرى كه ايشان مرا كنند [٥]آنچه [٦]عون ايشان باشد برآن،از ايشان دريغ نداشت، براى آن‌كه تو را آنچه به فعل طاعت نزديك بكند لطف باشد،و چون عند آن طاعت كرده بود توفيق باشد،گفت:بر اين اوامر كه كردم شما را استعانت كنى و يارى خواهى از من، بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاٰةِ .

بعضى مفسّران گفتند:اراد به الصّوم و الصّلاة،مراد به صبر روزه است براى قرينۀ نماز تا نسبت دارد به او،و گفتند:خداى تعالى چند جايگاه روزه را صبر خواند، في قوله: سَلاٰمٌ عَلَيْكُمْ بِمٰا صَبَرْتُمْ [٧]... ،اى بما صمتم،و في قوله: وَ جَزٰاهُمْ بِمٰا صَبَرُوا [٨]... ،اى بما صاموا.

و بعضى ديگر بر عموم حمل كردند،و گفتند صبر از سه گونه باشد:صبر بر طاعت،و صبر از معصيت،و صبر بر [٩]مصيبت.و حمل آيت بر عموم كردن اولى‌تر بود براى كثرت فايده را،و وجوه و اقسام او در دگر آيت بيايد-ان‌شاءاللّه تعالى. إِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰابِرِينَ ،كه خداى با صابران است به معنى نصرت و معاونت و لطف و توفيق.

وَ لاٰ تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ أَمْوٰاتٌ ،عبد اللّه عبّاس گفت:مراد كشتگان بدراند،و سبب نزول آيت آن بود كه مردمان چون ذكر ايشان رفتى، گفتندى:مات فلان و مات فلان.حق‌تعالى اين آيت فرستاد و نهى كرد ايشان را از اين گفتن،گفت:ايشان را مرده مگويى،كه ايشان زنده‌اند.و ايشان چهارده تن بودند:شش تن از مهاجر بودند،و هشت تن [١٠]از انصار.

امّا مهاجران [١١]:عبيدۀ حارث عبد المطّلب بود،و عمير بن أبي وقّاص بود،و