اصمعى گفت:اعرابى‌اى را ديدم به عرفات ايستاده،مى‌گفت:الهى عجّت اليك الاصوات بضروب اللّغات يسألونك الحاجات و حاجتي ان تذكرني على طول البلى اذا نسيتني اهل الدّنيا،مى‌گفت:بار خدايا!آوازها بلند شد به تو به زبانهاى مختلف، از تو حاجتها مى‌خواهند،و حاجت من آن است كه:چون مرا در آن منزل وحدت و وحشت فرود آرند و خلقان مرا فراموش كنند [٣]،مرا ياد دارى.

بعضى دگر گفتند:اذكروني بالطّاعات اذكركم بالمعافاة،بيانه قوله: مَنْ عَمِلَ صٰالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثىٰ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيٰاةً طَيِّبَةً [٤]... ،و قيل:

اذكروني فى الخلاء اذكركم فى الملإ، مرا ياد دار در خلوت تا تو را ياد دارم در زحمت [٥]، بيانش آن‌كه روايت كرده‌اند كه خداى تعالى در بعضى كتب اوايل انزله كرد:

انا عند ظنّ عبدي بي فليظنّ بي ما شاء،و انا مع عبدي اذا ذكرني،فمن ذكرني في نفسه ذكرته في نفسي،و من ذكرني في الملإ ذكرته في ملاء خير منه،و من تقرّب الىّ شبرا تقرّبت اليه ذراعا،و من تقرّب الىّ ذراعا تقرّبت اليه باعا،و من اتاني مشيا أتيته هرولة،و من اتاني بقراب [٦]الارض خطيئة أتيته بمثلها مغفرة ما لم يشرك بي شيئا، گفت:من نزد گمان بنده‌ام به من،گو هرچه خواهى به من گمان بر و من با بنده‌ام چون مرا ياد كند،اگر مرا در نفس خود ياد كند او را در نفس خود ياد كنم،و اگر مرا در مجمعى ياد كند او را در مجمعى به از آن ياد كنم،و اگر به دستى به من نزديك شود،رشى [٧]بدو نزديك شوم،و اگر رشى [٨]به من نزديك شود،بر[ى به] [٩]او [نزديك شوم] [١٠]،و هركه به من آيد به رفتن،با او شوم به تاختن،و هركه به من آيد با

[١] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٢٥.

[٢] .سورۀ ابراهيم(١٤)آيۀ ٧.

[٣] .همۀ نسخه بدلها+تو.

[٤] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ٩٧.

[٥] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:جمعيت.

[٦] .مب:تقرّب.

[٨] [٧] .مج،وز:رشتى،دب،آج،لب،فق،مب،مر:ارشى.

[١٠] [٩] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد،آج،لب،فق،مب،مر:دوچندان.