روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٧ - ترجمه

آن جماعتى‌اند كه گذشتند،ايشان راست آنچه كردند و شما راست آنچه كردى،و نپرسند شما را از آنچه ايشان كرده باشند.

اين يازده آيت است [١]، قديم-جلّ جلاله-در اين آيت بيان كرد كه سبب آن‌كه ابراهيم [٢]را برگزيد [٣]در دنيا و در آخرت از جملۀ صالحان كرد آن بود كه او را گفت:

اى ابراهيم!اسلام آر و تن بده و گردن بنه.

عبد اللّه عبّاس گفت:حق‌تعالى اين امر او را آنگاه كرد كه از غار بيرون آمد، او در نگريد [٤]ماه و آفتاب و ستاره ديد،نظر كرد در او و علمش حاصل شد به حدوث او و احتياج آن به محدث،گفت: أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعٰالَمِينَ ،چنان كه آنجا گفت:

إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ مٰا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ [٥] .

بعضى دگر گفتند:اين امر او را پس از آن كرد كه او اسلام آورده بود،و لكن او را گفت:استقامت كن،و بر اين كه دارى بايست و از اين بر مگرد.

كلبى و ابن كيسان گفتند:مراد آن است كه دين خالص كن خداى را به توحيد.عطا گفت:معنى آن است كه خود را به خداى [٦]تسليم كن،و بعضى دگر گفتند:معنى آن است كه خداى را خاشع باش و منقاد [٧]فرمان او را،و اين اختيار ابو على است،گفت [٨]:گردن نهادم و منقاد شدم خداى جهانيان را.

آنگه قديم-جلّ جلاله-بازنمود كه:ابراهيم-عليه السّلام-تا زنده بود خلق را دعوت كرد [٩].چون وقت وفاتش بود اندرز كرد فرزندان را به آن [١٠].

مفسّران خلاف كردند در آن‌كه كنايت با چه راجع است.عبد اللّه عبّاس گفت:

مراد كلمۀ اخلاص است لااله‌الاّاللّه،و اين ضمير قبل الذّكر باشد،چنان كه