روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٣ - ترجمه
انّي عند اللّه [١]لخاتم النّبيّين و انّ آدم ليتجدّل [٢]في طينته و سوف أنبّئكم بتأويل ذلك انا دعوة ابي ابراهيم و بشرى [٣]عيسى و رؤيا امّي[انّه] [٤]خرج منها نور اضاءت به قصور الشّام گفت:من به نزديك خداى[١٤٩-ر]خاتم پيغمبران بودم-عليهم السّلام-و آدم به خاك خلقت خود خاكآلود بود،و شما را خبر دهم به تأويل آن،من به دعاى پدرم ابراهيم و بشارت عيسى و خواب مادرم كه در خواب ديد كه نورى از وى جدا شد كه قصور شام به آن روشن شد.
و دليل بر آنكه مراد به اين پيغمبر رسول ماست-صلّى اللّه عليه و آله-آن است كه:اين دعا در مكّه رفت،و مراد به«فيهم»عرب است،و به«منهم»همچونين.
خداى تعالى دعاى ايشان اجابت كرد و پيغامبرى را بفرستاد از عرب از معروفتر قبيلهاى،و در ميان ايشان زاده و پرورده،كه او را شناختند،و نفس و نسبت [٥]او دانستند تا به قبول قول او نزديكتر باشند [٦]. يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِكَ ،آيات تو بر ايشان خواند،يعنى از قرآن،و ايشان را حكمت آموزد يعنى شريعت و گفتهاند:تأويل متشابه آموزد ايشان را،و گفتهاند:مراد به حكمت سنّت است.
ابن زيد گفت:علم الدّين،و اين اقوال متقارب المعنى است. وَ يُزَكِّيهِمْ ، ايشان را تزكيه كند،يعنى استدعا كند ايشان را با كارهايى كه به آن مزكّى و مطهّر شوند،و [٧]معنى آن است كه:ايشان را پاكيزه بكند از شرك و گناهان.
و گفتهاند كه:چون بر شرايع كار كنند حكم كند [٨]به زكا [٩]و طهارت ايشان،و ايشان را ازكى [١٠]خواند،و اين جملۀ دعاها در حقّ فرزندان خود مىكند كه از نسل اسماعيل باشند.آنگاه در آخر دعا ثنا گفت بر خداى-عزّ و جلّ-گفت: إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ،كه تو خداوندى قادر بر آنچه خواهى،ممتنع از هرچه نقص باشد.و
[١] .اساس:به صورت«عبد اللّه»هم خوانده مىشود،وز:عبد اللّه.
[٢] .آج،لمنجدل.
[٣] .اساس:در حاشيه افزوده«بشارة»،مج،وز،دب،آج،لب،فق:بشارة.
[٤] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٥] .مج،وز،دب،مر:نسب.
[٦] .دب:بود،مر:باشد.
[٧] .همۀ نسخه بدلها+گفتهاند.
[٨] .دب:كنند.
[٩] .آج:زكات.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز مر:زكى،مرا بزرگى.