عبد اللّه عبّاس گفت:خداى تعالى ابرى بفرستاد تا با ابراهيم مى‌رفت.چون به مكه رسيد بر بالاى خانۀ كعبه بايستاد و سايه‌افگند،حق‌تعالى گفت:چندان كه [١]سايۀ اين ابر است بنا كن.

و بهرى ديگر از مفسّران گفتند:حق‌تعالى بادى [٢]بفرستاد تا اساس خانه بر رفت [٣].

قولى ديگر آن است كه:جبريل-عليه السّلام-آمد و رقم برزد [٤]تا ابراهيم برآن [٥]بنا كرد،فذلك قوله: وَ إِذْ بَوَّأْنٰا لِإِبْرٰاهِيمَ مَكٰانَ الْبَيْتِ [٦]... ،آنگه ابراهيم-عليه السّلام- بنا مى‌كرد و اسماعيل سنگ مى‌داد.

در خبر مى‌آيد كه:ابراهيم به سريانى مى‌گفت،و اسماعيل به تازى جواب مى‌داد،هريك از ايشان زبان صاحبش مى‌دانست و لكن جواب نمى‌دانست دادن.

بنا مى‌كردند [٧]تا بر آوردند،فذلك قوله: وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْرٰاهِيمُ الْقَوٰاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْمٰاعِيلُ .

عبد اللّه عبّاس گفت:اصوله الّتي كان قبل ذلك عليها،ان بناها كه پيش از آن برآن [٨]بود.كلبى گفت:اساسه واحدتها قاعدة،قال الكميت:

زانت عواليها قواعدها
مفسّران گفتند:آن را از سنگ پنج كوه بنا كرد.طور سينا،و طور زيتا [٩]،و لبنان،و جودىّ،و حرى.و اساس و قاعده از كوه حرى بود.چون به جاى سنگ سياه رسيد،هر سنگ كه بر وى مى‌نهاد جاى نمى‌گرفت و مى‌افتاد.اسماعيل برفت تا طلب سنگى كند در خور آن جايگاه.تا او برفته بود،جبريل-عليه السّلام-بيامد و

[١] .مر+به.

[٢] .مب:ندارد،ديگر نسخه بدلها+سخت.

[٣] .لب،مر:برفت.

[٤] .مب:ندارد،دب،آج،لب،فق،مر:بزد.

[٥] .دب،آج،لب،فق،مر+رقم.

[٦] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٢٦.

[٧] .آج،لب،فق:بنايى.

[٨] .دب،آج،لب،فق،مر:پيش از آن.

[٩] .لب،فق:طور زيتان.