و حدود حرم چنان كه در اخبار آمد از اهل سير بر راه مدينه از جانب معتمر [١]سه ميل است،و از راه يمن هفت ميل است،و از راه جدّه ده ميل است،و از راه طائف برره عرفات يازده ميل است،و از راه عراق هفت ميل است،و از راه معرّة نه ميل است.

و حدود حرم در شرع ببايد شناختن تا احكامى شرعى كه به آن تعلق دارد به جاى آرند از تحريم صيد و قلع شجر [٢]و چيدن گياه،و آن‌كه با [٣]حرم گريزد او را ايذا نكنند،و هدى جز در حرم نشايد كشتن.و آن‌كس كه عمره آرد نشايد كه از حرم به در شود پيش از حلق يا تقصير على خلاف فيه بين الفقهاء،اگر برود و تقصير در حلّ كند به نزديك ابو حنيفه و محمّد بن الحسن،خونى لازم آيد او را،و به نزديك ابو يوسف چيزى نباشد بر او،و احكامى بيشتر [٤]در باب حجّ و عمره متعلّق است به حرم در كتب فقه مشروح باشد.و حدّ حرم به نزديك اهل البيت-عليهم السّلام-بريدى باشد در بريدى،و بريد چهار فرسنگ بود.

امّا اجابت دعاى ابراهيم در آن جايگاه عاجلا آن بود كه:آن قوم را از قبيلۀ جرهم آنجا آورد-چنان كه برفت-و از جملۀ مفاخر او آن است كه مقصد عالميان است براى حجّ،و از مفاخر او آن است كه مولد سيّد اوّلين و آخرين است،و اخبارى كه از رسول-عليه السّلام-در ذكر حرم و فضل او و فضل [٥]مكّه و فضايل خانه آمده است آن را حصرى نيست،طرفى گفته شود:

عبد الرّحمن بن سابط روايت كند كه:چون رسول-عليه السّلام-از مكّه به مدينه مى‌آمد،بيامد و طواف خانه بكرد و استلام [٦]اركان بكرد،چون به ميان مسجد الحرام رسيد با كعبه نگريد [٧]،گفت:من مى‌دانم كه در همه روى زمين از تو فاضل‌تر جايى نيست،و از تو دوست‌تر و محبوب‌تر به نزديك خداى تعالى،و در جهان هيچ جايى

[١] .همۀ نسخه بدلها:تنعيم.

[٢] .مر:اشجار.

[٣] .دب:در.

[٤] .مج،وز:احكامى بسيار،ديگر نسخه بدلها:احكام بسيار.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:فضايل.

[٦] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+حجر و.

[٧] .مج:مى‌نگريد دب،آج،لب،فق،مب،مر:نگريست و.