روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٤٩ - ترجمه
عهد كرديم با ابراهيم و اسماعيل.گفتند:معنى آن است كه ما فرموديم و وصيّت كرديم ايشان را أَنْ طَهِّرٰا بَيْتِيَ ،كه خانۀ من پاك كنى [١].
بعضى [٢]از مفسّران گفتند:معنى آن است كه خانۀ مرا بر طهارت بنا كنى [٣]، يعنى [٤]توحيد.سعيد جبير و عبيد عمير و عطا و مقاتل گفتند:مراد آن است كه خانۀ مرا از بتان پاك كنى [٥].يمان گفت:معنى آن است كه در او بخور سوزى و خلوق در او مالى [٦]و خوشبوى كنى [٧].
لِلطّٰائِفِينَ ،براى آنان كه طواف كنند و از آفاق و اقطار جهان به آنجا آيند.
وَ الْعٰاكِفِينَ ،و براى آنان كه آنجا مقيم و مجاور باشند و ساكنان حرم بودند.و عكوف و اعتكاف،روى به كارى نهادن باشد و برآن مقام كردن.و«ركّع»،جمع راكع باشد،و«سجود»،جمع ساجد بود،چنان كه شاهد و جمعه شهد و شهود،و اين دو [٨]بنا جمع فاعل بود،و او را جموع بسيار بود.
عطا گفت:چون طواف كند از طايفان باشد،و چون بنشيند از عاكفان باشد،[١٤١-ر]و چون نماز كند من الرّكّع السّجود باشد.
عطا روايت كند از عبد اللّه عبّاس كه،رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-گفت:
خداى عزّ و جلّ-در شبان روزى [٩]صد و بيست رحمت به خانه كعبه فرستد،شصت طواف كنان را باشد،و چهل نماز كنان را،و بيست نظّارهگيان [١٠]را،كه در خبر است:
النّظر الى الكعبة عبادة ،در خانۀ كعبه نگريدن [١١]عبادت است.
و سعيد بن المسيّب گويد [١٢]:هركه او در خانۀ كعبه نگرد،«ايمانا و احتسابا و تصديقا خرج من ذنوبه كيوم ولدته امّه»،يعنى از سر ايمان و احتساب و تصديق،از گناه بيرون آيد،همچنان بود كه آن ساعت از مادر زاده.
از عبد اللّه عبّاس پرسيدند كه:طواف اولىتر باشد گرد خانه يا نماز پيرامن او؟