قوله تعالى: وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ -الآية،خلاف نيست در آن‌كه بيت [٤]خانه كعبه است. مَثٰابَةً ،اى مرجعا،و المثابة و المثاب واحد كالمقامة و المقام،و اصل او من ثاب اذا رجع باشد.

عبد اللّه عبّاس گفت:معاذا و ملجأ:پناهگاهى كه با او گريزند.مجاهد و سعيد جبير و ضحّاك گفتند:با او آيند از هر جانبى و حجّ او كنند و ملال نيايد ايشان را تا كس نباشد كه ازآنجا بازگردد و الّا تمنّا كند كه ديگرباره با آنجا شود.

قتاده گفت:مجمعا. وَ أَمْناً ،يعنى مأمنا امنگاه تا هركه آنجا باشد ايمن بود، چنان كه گفت: وَ مَنْ دَخَلَهُ كٰانَ آمِناً [٥]،و هركس كه بيرون حرم جنايتى كند يا خونى و در حرم گريزد،تا در حرم باشد او را نرنجانند و قصاص نكنند و حدّ نزنند [٦]، جز [٧]آن است كه با او مبايعه و مشارات نكنند و طعام و شراب بر او تنگ دارند تا به ضرورت از حرم بيرون آيد،آنگه حدّ بر او برانند و به خيانتش [٨]مؤاخذت كنند،و اگر اين گناه در حرم كند هم در حرم حدّ برانند بر او لانتهاكه حرمة الحرم،براى آن‌كه او حرمت حرم نداشت.

وَ اتَّخِذُوا ،شيبه و نافع و ابن عامر بر خبر خواندند [٩]به فتح«خا»،و باقى قرّاء به كسر«خا»خواندند [١٠]بر امر،بگيرى [١١]از مقام ابراهيم نمازگاهى.و بر قرائت اوّل، بگرفتند از مقام ابراهيم نمازگاهى.

در خبر مى‌آيد كه:يك روز رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-به مقام ابراهيم

[١] .وز،دب،آج،لب،فق:تا.

[٢] .مج،وز،دب،آج،لب،فق:دين.

[٣] .مج،وز،دب،آج،لب،فق+به‌درستى.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+در آيت.

[٥] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٩٧.

[٦] .همۀ نسخه بدلها+تا آنجا باشد.

[٧] .لب،فق،مب،مر:جزاء.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:و به جنايت او را.

[٩] [١٠] .همۀ نسخه بدلها:خوانند.

[١١] .بگيرى/بگيريد.