روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٩ - ترجمه
گفتند،گفت:مرا صبر نماند،من گفتم از پس پرده:و عليكم السّام و اللّعنة و الغضب يا اعداء اللّه.
رسول-عليه السّلام-مرا گفت:خاموش باش.چون ايشان برفتند،رسول -عليه السّلام-مرا ملامت كرد و گفت:چرا سخن گفتى؟گفتم:يا رسول اللّه!من بر خويشتن مالك نبودم كه جواب ندهم،گفت:ندانى كه جهودان قومىاند حسود و بسيار حسد،و بر هيچچيز حسد ايشان بيشتر نيست از خصال مسلمانان،ازآنكه بر سلام،كه حقتعالى به تحيّت ما كرده است،و آن تحيّت اهل بهشت است،و بر آمين گفتن به عقب دعا.پس هركه حسد كار بندد،به جهودان اقتدا كرده باشد.
مِنْ بَعْدِ مٰا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ ،پس ازآنكه حق،ايشان را روشن شد،يعنى پس ازآنكه بدانستند و بشناختند كه تو رسول خدايى،و نعت و صفت تو در تورات بخواندند.
آنگه حقتعالى گفت:رها كنى ايشان را، فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا ،ايشان را عفو كنى.و«صفح»عفو باشد،و اصل او اعراض بود حتّى تبدو صفحة وجهك،از او بگردى [١]تا جانب رويت پيدا شود. حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِأَمْرِهِ ،تا خداى تعالى كار خود يا [٢]فرمان خود بيارد.
عبد اللّه عبّاس گفت به روايت ابن ابي طلحه [٣]:اين منسوخ است بقوله: فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ [٤]...،و اين قول قتاده است و ربيع [٥]انس و سدّى.و بهرى دگر گفتند منسوخ است بقوله: قٰاتِلُوا الَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ لاٰ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لاٰ يُحَرِّمُونَ مٰا حَرَّمَ اللّٰهُ وَ رَسُولُهُ [٦]-الآية.
و محمّد بن علىّ الباقر-عليهما السّلام-گفت:خداى تعالى رسول را -عليه السّلام-قتال نفرمود تا اين آيت آمد: أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقٰاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللّٰهَ عَلىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ [٧].
[١] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:تا از او بگرديد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:با.
[٣] .همۀ نسخه بدلها+كه.
[٤] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٥.
[٥] .مج،وز،مب،مر+و.
[٦] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٢٩.
[٧] .سورۀ حج(٢٢)آيۀ ٣٩.