جا [١]زيادت است،و معنى آن است كه:ما لكم دون اللّه ولىّ و لا نصير،يعنى جز خداى تعالى شما را يار و ياورى نبود.و«دون»در آيت به معنى غير است،و «ولىّ»و«نصير»هر دو فعيل است به معنى فاعل در [٢]وجه مبالغت.و معنى ولىّ آن باشد كه يتولّى امرهم،كه تولّاى [٣]كار ايشان كند و اولى‌تر باشد،و يارى نبود ايشان را كه حمايت كند [٤]بر خداى تعالى.

أَمْ تُرِيدُونَ ،«ام»معادل بود همزه استفهام را،و آن بر دو ضرب [٥]بود:متّصل و منقطع باشد،مثال متّصل چنان بود كه:أ زيد عندك ام عمرو.و مثال منقطع چنان كه:أ زيد عندك ام عندك عمرو [٦].و فرق از ميان ايشان در معنى آن بود كه در اوّل سايل را علم حاصل بود[١٢٨-پ]به وجود يكى از زيد و عمرو،و لكن عين نمى‌داند،از عين او سؤال مى‌كند،و در دوم سؤال مى‌كند [٧]از كون [٨]به نزديك او،پس زيد را رها مى‌كند به جملگى و سؤال با سر مى‌گيرد از عمرو،يعنى زيد را رها كردم اكنون از عمرو خبر ده مرا تا نزد تو هست يا نه؟و«ام»در آيت معادل همزۀ استفهام است فى قوله: أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّٰهَ لَهُ مُلْكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ .

و وجهى دگر آن است در«ام»كه:«ميم»زيادت است،و معنى آن‌كه:

أ تريدون ان تسألوا رسولكم.

و وجهى دگر آن است كه:به معنى«بل»است،چنان كه شاعر گفت:

ام انت فى العين املح
و معنى آن‌كه:بل انت فى العين املح.

[أَنْ تَسْئَلُوا رَسُولَكُمْ] [٩] ،حق-سبحانه و تعالى-در اين آيت تقريع و ملامت كرد جهودان را و جز ايشان را از آنان كه [١٠]بر رسول-عليه السّلام-تحكّم و تعنّت كردند، گفت:شما مى‌خواهى كه از پيغمبرتان،يعنى محمّد مصطفى-صلّى اللّه عليه و آله-

[١] .مج،وز،لب،مر:جايگاه.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:بر.

[٣] .آج،لب،فق،مب،مر:تولّى.

[٤] .مر:كنند.

[٥] .دب:قسم.

[٦] .مج،مب:ام عمرو،دب:اعمرو.

[٧] .همۀ نسخه بدلها:نمى‌كند.

[٨] .همۀ نسخه بدلها+زيد.

[٩] .اساس:ندارد،با توجّه به مج از قرآن كريم افزوده شد.

[١٠] .مب،مر:ازآن‌كه.