بهرى دگر گفتند:«انظرنا»،در جاى انظرنا استعمال كرد،فعل در معنى افعل،و در حرف [٤]ابىّ كعب چنين است،و معنى آن است كه:ما را مهلت ده تا چون تو سخنى بگويى ما فهم آن بكنيم و در آن انديشه كنيم پس از آن چيزى ديگر بگو، چنان كه در«انظرنا»به معنى انتظرنا شرح داديم.

قطرب گفت:«راعنا»و«انظرنا»به معنى يكى است،جز آن‌كه در عرف يكى نكوست و يكى زشت،به يكى امر كرد و از يكى نهى.

و از جمله اقوال و وجوه آن بهتر است كه نظر به معنى انتظار باشد،چه ظاهر بر جاى خود باشد و معنى بر جاى خود.و«نظر»به معنى انتظار در قرآن و كلام عرب شايع و ظاهر است،قال اللّه تعالى: وَ إِنِّي مُرْسِلَةٌ إِلَيْهِمْ بِهَدِيَّةٍ فَنٰاظِرَةٌ [٥]... ،اى منتظرة، و قال امرؤ القيس:

فانّكما ان تنظرانى ساعة من الدّهر ينفعني لدى [٦]امّ جندب
مجاهد گفت معنى آن است كه:فهّمنا،ما را مفهوم گردان.يمان گفت:بين لنا،ما را بيان كن. وَ اسْمَعُوا ،بشنوى،يعنى طاعت دارى،براى آن‌كه غرض از سمع طاعت است.و گفته‌اند:مراد آن است كه بشنوى اين آيات كه بر شما مى‌خوانند.

وَ لِلْكٰافِرِينَ عَذٰابٌ أَلِيمٌ ،و كافران را،يعنى جهودان را عذابى خواهد بودن مولم موجع،فعيل است به معنى مفعل،چنان كه شاعر گفت:

امن ريحانة الدّاعى السّميع يؤرّقني و اصحابي هجوع
و بيان كرديم كه:عذاب استمرار الم بود،من قولهم:ماء عذب.

مٰا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتٰابِ ،سبب نزول آيت آن بود كه مسلمانان حلفاى خود را گفتند:ايمان آرى از جمله جهودان،ايشان گفتند:در ايمان به محمّد خيرى نيست،و ما خواستمانى كه در آن [٧]خيرى بودى تا ما نيز به آن خير برسيدمانى،

[١] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:چيزها نبينند.

[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:توانند كردن.

[٣] .دب،وز،مب:بينند.

[٤] .اساس:در حاشيه آورده است«مصحف».

[٥] .سورۀ نمل(٢٧)آيۀ ٣٥.

[٦] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:أرى.

[٧] .مب:در او.