روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٤ - ترجمه
به آن از ميان مرد و زنش،و نيستند ايشان زيانكننده به آن كسى را مگر به دانستن خداى و مىآموزند آنچه زيانشان دارد و سودشان ندارد،و بدانستند كه آنكه خرد [١]آن را،نيست او را در آخرت[نصيبى] [٢]،و بد چيزى است كه بفروختند [٣]،آن خود را اگر دانستندى.
[١١٩-ر] و اگر ايشان ايمان آوردندى و بترسيدندى ثواب از نزديك خداى بهتر است اگر دانستندى.
اهل سير [٤]گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه شياطين سحر و نيز نجات [٥]بنوشتند بر زبان آصف [٦]برخيا و بر پشت آن بنوشتند [٧]:هذا ما علّم آصف بن برخيا سليمان الملك.و پنهان سليمان در زير سر [٨]او دفن كردند.چون سليمان فرمان يافت بيامدند و آن نوشته [٩]از زير سر [١٠]او بر آوردند و گفتند:سليمان بر مردمان و جنّيان و خلايق به اين پادشاهى مىكرد،شما نيز بياموزى تا همچنان كه او ملك يابى.
امّا علما و صلحاى بنى اسرايل گفتند:معاذ اللّه كه اين علم سليمان باشد و از آن [١١]تبرّا كردند،و امّا سفله و جهّال چون آن ديدند،نوشتن و آموختن گرفتند و تعاطى مىكردند و حديث سليمان و آنكه او ساحر بود بر زبانهاى ايشان روان شد تا عهد رسول ما-عليه السّلام-حقتعالى اين آيت فرستاد ردّ بر ايشان،و دليل بر برائت ساحت سليمان،اين قول كلبى است.
سدّى گفت:سبب نزول آيت آن بود كه شياطين در عهد پيشين بر آسمان توانستندى شدن و جايها مقام كردن [١٢]كه حديث فريشتگان شنيدندى،كما قال تعالى: وَ أَنّٰا كُنّٰا نَقْعُدُ مِنْهٰا مَقٰاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهٰاباً رَصَداً [١٣]،
[١] .مج،وز،آج،لب،فق:مىخرد.
[٢] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٣] .مج،وز،آج،لب،فق:چيزى است آنچه همى فروختند
[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:تفسير.
[٥] .مج،وز:نيره نجات.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+ابن.
[٧] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+اين نوشتهها.
[٨] .همۀ نسخه بدلها،بجز مب،دب:سرير.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:نوشتهها.
[١٠] .آج،لب،فق،مر:سرير.
[١١] .همۀ نسخه بدلها+حديث.
[١٢] .دب،مب،مر:مقام كنند.
[١٣] .سورۀ جن(٧٢)آيۀ ٩.