إِنَّ اللّٰهَ اصْطَفىٰ [١]برسيد [٢]كه سرهاى ملائكۀ ملكوت به چنبر [٣]فرمان در آورد،لا بل به سجدۀ انقياد بر نهاد آل ابراهيم را كه آدم در خلقت طفيل ايشان بود،برسد [٤]كه پاى تو به دام طاعت درآرند.

وَ أُولٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ،اى عقاب اللّه باتقائهم معاصى اللّه،ايشان آنانند كه خود را در حمايت تقوا آوردند از عذاب خداى به عصمتى كه خداى ايشان را كرد از معاصى او،اگرچه جمله امّت به اين مكلّفند،و لكن همانا اندكى ملتزم شدند اين الزام را و متكلّف آمدند اين تكليف را [٥]،آنانند كه: أُولٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا [٦]... ، چنان كه در آيت هست كه: أُولٰئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ،به هر حال شكر كردن [٢١٠-پ]از صبر كردن آسان‌تر است اگر شاكران كم مى‌برآيند كه: وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبٰادِيَ الشَّكُورُ [٧].صابران كمتر باشند كه شكر بر نعمت آسان‌تر است از صبر بر محنت،پس آيت با صفات معصومان مى‌ماند-و الله اعلم بمراده.

قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصٰاصُ فِي الْقَتْلىٰ ،مفسّران خلاف كردند در سبب نزول آيت.شعبى و كلبى و قتاده و مقاتل گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه جماعتى در جاهليّت پيش از اسلام به روزگارى اندك از ميان ايشان كارزارى افتاد و كشتگان و مجروحان از هر دو گروه پديد آمدند.چون رسول -عليه السّلام-آمد،به حكومت پيش او آمدند تا چه بايد كردن؟خداى تعالى اين آيت فرستاد.

سعيد جبير گفت:سبب نزول آيت آن بود كه دو قبيله بودند:يكى اوس و يكى خزرج،از ميان ايشان قتالى افتاد و يكى از يكى قوى‌تر بود،اقويا ضعفا را گفتند:

ما به هر بنده‌اى آزادى را بكشيم،و به هر زنى مردى را،و به هر مردى دو مرد را، خداى تعالى اين آيت فرستاد قوله: كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصٰاصُ .

[١] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٣٣.

[٢] .آج:برسد،فق،مب،مر:پرسيد.

[٣] .وز:بحنين،مج،دب:بحنث،آج:بحنن كه در بالاى كلمه به صورت«خط»نوشته شده است،لب: به چنين،فق:بحين،مب:به چنين،مر:بجنب.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:نرسد.

[٥] .مج،وز+و آن.

[٦] .سورۀ انفال(٨)آيۀ ٤.

[٧] .سورۀ سبأ(٣٤)آيۀ ١٣.