روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢١
و ابو هريره روايت كند از رسول-عليه السّلام-كه او گفت:خداى-جلّ جلاله- گفت:سه كس آيند [١]كه من خصم ايشانم،و هركس را كه [٢]خصم او باشم مقهور بود:مردى كه با من عهدى كند پس غدر كند به آن عهد،و مردى كه آزادى را بفروشد و بهاى او بخورد،و مردى كه مزدورى را به مزد بستاند و مزدش ندهد نزديك [٣]فراغ او از عمل.
وَ الصّٰابِرِينَ ،«واو»عطف است[٢٠٨-ر]،و در نصب او چند وجه گفتند:
بيشتر نحويان گفتند:نصب بر مدح است،و تحقيق او آن بود كه نصب او به اضمار فعلى باشد،كأنّه [٤]قال اعني بما قلت و ما وصفت [٥]الصّابرين.اين ابيات ابو عبيده آورد در اين باب:
لا يبعدن قومى الّذين هم
سمّ العداة [٦]و آفة الجزر
النّازلين بكلّ معترك
و الطّيّبين معاقد الأزر
و عرب چنان كه نصب بر مدح كنند،نصب بر ذمّ كنند،كما قال [٧]تعالى:
مَلْعُونِينَ أَيْنَمٰا ثُقِفُوا [٨]... ،و چنان كه وَ امْرَأَتُهُ حَمّٰالَةَ الْحَطَبِ [٩].في قراءة من نصب،و قال عروة بن الورد:
سقونى الخمر ثمّ تكنّفوني
عداة اللّه من كذب و زور
و از جملۀ نصب بر مدح،قول لبيد است:
نحن بني امّ البنين [١٠]الاربعه
الضّاربين الهام تحت الخيضعه
و قول ديگرى:
نحن بني ضبّة اصحاب الجمل
[١] .كذا:در اساس،مج،وز:آنند،ديگر نسخه بدلها:اند.
[٢] .همۀ نسخه بدلها+من.
[٣] .مب:بعد ازآنكه،ديگر نسخه بدلها:عند.
[٤] .مر:كما انّه.
[٥] .مج،وز:وصف.
[٦] .مج:العداوة.
[٧] .آج،لب،فق،مب،مر+اللّه.
[٨] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٦١.
[٩] .سورۀ مسد(١١١)آيۀ ٤.
[١٠] .مج:النبيين،شاهد در لسان العرب(ذيل:خضع)چنين آمده است: نحن بنو امّ البنين الاربعة و نحن خير عامر بن صعصعه المطعمون الجفنة المدعدعه الضّاربون الهام تحت الخيضعه