چهارم آن‌كه در صفات ذات منفرد است از قديمى و ديگر صفات.و اين جمله را چون تحقيق كنند مرجع با يك معنى بود،و اين آن است كه منفرد است به صفت ذات،و آن صفتى است كه هيچ ذات از ذوات او را مشاركت نكرده‌اند در آن،و آن ما هو عليه في ذاته است كه مؤثّر است در مخالفت او ساير ذوات را،و هم او اثر كردى در مماثلت اگر مثلى بودى او را مماثلت هم به آن كردى-تعالى علوّا كبيرا.

و هم چونين مضادّت،اگر ضدّى بودى او را به اين صفت [٣]كردى.پس آن هر سه قسمت داخل است در اين.

و تحقيق در توحيد آن است كه:او ذاتى است كه در صفت ذات و الهيّت به اين معنى كه گفتيم مشارك ندارد.پس در اين دو فايده بود:يكى اثبات او،و دگر نفى امثال و اشكال [٤]او،تا آيت دليل بود بر بطلان قول ملحدان و ثنويان و ترسايان و طبايعيان [٥]و مشبّهيان [٦].

لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ ،[لا] [٧]نفى جنس راست،براى آن اسم را بنا كرد [٨]با او بر فتح.

معنى آن است كه،هرچه اثبات كردند از باب معبودان [٩]همه منفى [١٠]است و صلاحيت الهيّت ندارند [١١]و استحقاق عبادت،مگر خداى-جلّ جلاله-كه موصوف است به اين صفت[١٨٧-ر].

اين كلمت كلمت اخلاص است،و سبب خلاص است،و متمسّك به اين كلمت تمسّك به عروۀ وثقى كرده باشد،قوله تعالى:

[١] .مب:دويم.

[٢] .دب،آج،لب:سيوم،مج،وز:سه‌ام،مب،فق،مر:سيم.

[٣] .آج،لب:او راى مماثله هم به اين صفتها.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+از.

[٥] .مج،وز:طبايعان،آج:صابئان،دب،لب:طايعيان.

[٦] .آج،لب:مشبهان.

[٧] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.

[٨] .مر:بنا كردند.

[٩] .آج،فق:آن.

[١٠] .مر:منتفى.

[١١] .مر:ندارد.