روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٠ - ترجمه
و چند صحابى روايت كردند اين اخبار،چون انس و ابو هريره و جابر و عبد الله مسعود كه،رسول-عليه السّلام-گفت:
من سئل عن علم يعلمه فكتمه الجم يوم القيامة بلجام من نار، و به دگر روايت:
جىء به يوم القيامة ملجما بلجام من نار، و به دگر روايت:
لقى اللّه يوم القيامة ملجما بلجام من نار، و بر جمله معنى آنكه:
هركس كه او علمى داند و او را [١]از آن بپرسند پنهان كند،فرداى قيامت لگامى بيارند از آتش بر دهن او كرده.
و عبد اللّه عبّاس روايت كند از رسول-صلّى اللّه عليه و آله-كه او گفت:علماى اين امّت دو مرداند:يكى آنكه خداى-جلّ جلاله-او را علمى داده باشد،او بر مردمان بذل كند و بخل نكند به آن و برآن طمعى نستاند و به بهاى اندك نفروشد، او آن باشد كه براى او ماهيان دريا و مرغان هوا و دوابّ زمين استغفار كنند،و كرام الكاتبين همچونين،و با پيش خداى شود سيّد و شريف.
و ديگر مردى باشد كه:خداى تعالى او را علمى دهد و به آن علم بخل كند بر بندگان خداى،و برآن طمعى بستاند و آن به بهاى بفروشد،فرداى قيامت او را بيارند لگامى از آتش بر سر او كرده بر مجمع قيامت،و فريشتهاى بر او[١٨٤-ر]ندا مىكند [٢]:اين فلان است پسر فلان،خداى او را علمى داد در دنيا و بر بندگان خداى بخل كرد و برآن طمع گرفت و به بها بفروخت،او را همچونين معذّب مىدارند تا خداى تعالى از حساب خلقان بپردازد.
اين اخبار جمله دليل مىكند كه آيت بر عموم است،و هركسى كه چيزى از علم دين پنهان كند داخل است تحت اين آيت،و آياتى كه مثل اين است در اين سورت و سورت آل عمران.
و«كتمان»،ترك اظهار چيزى باشد با حاجت به آن،قوله.«البيّنات»در عموم او داخل باشد،هرچه خداى تعالى فرستاد از كتابها و وحى به پيغامبران بيرون كتاب.و قوله: وَ الْهُدىٰ ،جملۀ ادلّه و بيان از ادلّه عقلى و شرعى داخل باشد در آن،و اين از جملۀ فروض بر كفايت است،اعنى [٣]اين بيان كردن و تمهيد و تقرير اين ادلّه
[١] .مج،وز:ورا.
[٢] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+كه.
[٣] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:يعنى.